1
دانش آموخته کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث، دانشگاه بین المللی امام خمینی ره، قزوین، ایران
2
دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران
10.48310/riet.2026.23040.1708
چکیده
تقابل «حق» و «باطل» از بنمایههای اساسی اندیشه دینی و یکی از دغدغههای مهم نظامهای تربیتی است. قرآن کریم برای تبیین این دو مفهوم، از زبان تمثیل بهره گرفته است. آیه ۱۷ سوره رعد با ترسیم دو صحنه نزول باران و جریان سیلاب در درهها و نیز ذوب فلزات در آتش، تصویری ماندگار از نسبت حق و باطل ارائه میدهد. هدف پژوهش حاضر، کشف دلالتهای تربیتی مستتر در این تمثیل قرآنی و ارائه کاربستهای آن در سطوح فردی، اجتماعی و آموزشی است. روش پژوهش، تحلیلی‑توصیفی است. یافتهها نشان میدهد که تمثیل حق دارای سه دلالت تربیتی عمده است: خاستگاه الهی حق که مبنای «تربیت توحیدی» قرار میگیرد؛ ظرفیتپذیری حق که به اصل «تفاوتهای فردی و تدریج در تربیت» میانجامد؛ و ماندگاری و سودمندی حق که «نفعرسانی به مردم» را به عنوان معیار ارزشمندی در تربیت معرفی میکند. در سوی دیگر، تمثیل باطل با ویژگیهایی چون خودنمایی ظاهری، بیثباتی و بینتیجهگی، مربیان را به تقویت بصیرت، آموزش معیارهای سودمندی حقیقی و پرورش صبر در متربیان فرامیخواند. کاربست این دلالتها در سطح فردی به خودسازی و پالایش درونی، در سطح اجتماعی به نقد جریانهای باطل و تمدنسازی بر مبنای حق، و در سطح آموزشی به استفاده هدفمند از زبان تمثیل و رعایت سطوح مختلف فهم یادگیرندگان منجر میشود. نتیجه نهایی آنکه آیه ۱۷ سوره رعد، مطالبی مهم از اصول تربیتی را عرضه میدارد که میتواند مبنای طراحی عموم فعالیتها و اقدامات عملی در نظام تربیت اسلامی قرار گیرد.
جباری, امیر و معماری, داود . (1405). بررسی دلالت های تربیتی «حق» و «باطل» در پرتو گفتار تمثیلی قرآن: مطالعه موردی آیه ۱۷ سوره رعد. پژوهش در آموزش معارف و تربیت اسلامی, (), -. doi: 10.48310/riet.2026.23040.1708
MLA
جباری, امیر , و معماری, داود . "بررسی دلالت های تربیتی «حق» و «باطل» در پرتو گفتار تمثیلی قرآن: مطالعه موردی آیه ۱۷ سوره رعد", پژوهش در آموزش معارف و تربیت اسلامی, , , 1405, -. doi: 10.48310/riet.2026.23040.1708
HARVARD
جباری, امیر, معماری, داود. (1405). 'بررسی دلالت های تربیتی «حق» و «باطل» در پرتو گفتار تمثیلی قرآن: مطالعه موردی آیه ۱۷ سوره رعد', پژوهش در آموزش معارف و تربیت اسلامی, (), pp. -. doi: 10.48310/riet.2026.23040.1708
CHICAGO
امیر جباری و داود معماری, "بررسی دلالت های تربیتی «حق» و «باطل» در پرتو گفتار تمثیلی قرآن: مطالعه موردی آیه ۱۷ سوره رعد," پژوهش در آموزش معارف و تربیت اسلامی, (1405): -, doi: 10.48310/riet.2026.23040.1708
VANCOUVER
جباری, امیر, معماری, داود. بررسی دلالت های تربیتی «حق» و «باطل» در پرتو گفتار تمثیلی قرآن: مطالعه موردی آیه ۱۷ سوره رعد. پژوهش در آموزش معارف و تربیت اسلامی, 1405; (): -. doi: 10.48310/riet.2026.23040.1708
)