تحلیل تطبیقی آیۀ ۱۸ سوره قاف با رویکرد آموزش مراقبت زبانی در تربیت اسلامی

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث ، دانشکده الهیات و معارف اسلامی ، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران .

2 دکترای تخصصی علوم قرآن و حدیث .

3 دانشجوی دکترای علوم قرآن و حدیث ، دانشکده الهیات و معارف اسلامی ، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران .

10.48310/riet.2026.22938.1706

چکیده

در آیه 18 سوره قاف عباراتی در مورد تبیین مسئولیت اخلاقی گفتار و نظارت الهی بر رفتار زبانی انسان ذکر شده که زمینه ساز برخی اختلاف نظرات تفسیری شیعه و اهل سنت در این باره شده است. به نظر می رسد که پیش فرض هایی که به خاطر ترسیم تصویری دقیق از حضور دائمی فرشتگان مراقب وجود دارد،برخی مفسران را بر آن داشته که سخن گفتن را عملی آگاهانه و اثرگذار در ساخت شخصیت اخلاقی انسان بدانند. پرسش اصلی پژوهش حاضر آن است که در آیه 18 سوره قاف در کتب تفسیری به چه نحوی«مراقبت زبانی» تبیین شده است ؟ روش این مقاله ، توصیفی – تحلیلی با رویکرد تربیتی است. بنابراین با مشخص نمودن اختلاف نظر و بررسی اقوال مختلف و بیان رویکردهای تفسیری ، تبیینی سازوار از این آیه ارائه می گردد. بر اساس یافته های این پژوهش، مفسران فریقین در اصل نظارت الهی و ضرورت ثبت گفتار اتفاق نظر دارند؛ اما در گستره الفاظ ثبت‌شده، ساختار ادبی آیه، فلسفه وجودی ملائکه نویسنده اعمال و تبیین پیامدهای تربیتی آن، تفاوت‌هایی قابل توجه مشاهده می‌شود. در تفاسیر شیعه، زبان به‌عنوان عرصه‌ای ویژه در نظام اخلاقی قرآن برجسته شده و آیه ۱۸ سوره قاف مبنای تربیتی برای خودکنترلی گفتار و تهذیب نفس دانسته شده است. در مقابل، مفسران اهل سنت بیشتر بر جنبه نظارتی و اعتقادی آیه تمرکز کرده و آن را عامل ایجاد احساس پاسخگویی و مسئولیت الهی قلمداد کرده‌اند.

کلیدواژه‌ها

پژوهش در آموزش معارف و تربیت اسلامی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 23 تیر 1405

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار