حاکم به مثابه مربی در اندیشه آیت‌الله شهید بهشتی(ره) با تأکید بر معرفی صلاحیت‌های اخلاقی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 مدرس فرهنگیان

2 فرهنگیان

10.48310/riet.2026.20083.1478

چکیده

نسبت تربیت، اخلاق و سیاست از مسائل بنیادین در مکاتب فکری مختلف است که هر یک به فراخور نظام معرفتی خویش، دیدگاه‌های متفاوتی در این باب ارائه کرده‌اند. برخی قدرت سیاسی را ناسازگار با اخلاق پنداشته و برخی دیگر انگاره‌های اخلاقی را جوهره حکمرانی و تربیت اجتماعی دانسته‌اند. مقاله حاضر به شیوه توصیفی-تحلیلی و با هدف تبیین صلاحیت‌های اخلاقی حاکم به‌مثابه مربی در اندیشه آیت‌الله شهید بهشتی(ره) نگاشته شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که حسب نظر شهید بهشتی، حکمرانی فرایندی تربیتی است که با پیوند عمیق اخلاق، سیاست و تربیت، به تعالی معنوی و اخلاقی جامعه می‌انجامد. صلاحیت‌های اخلاقی و تربیتی حاکم شامل پیوند عاطفی با امت، آگاهی از میدان عمل، ادب مواجهه، تعهد اخلاقی، عدالت نفسانی، ارجحیت عدل فراگیر، ساده‌زیستی، خدمتگزاری، مشارکت‌دهی در بستر آزادی، مصلحت‌بینی، ارشادگری و انتقادپذیری است. این صلاحیت‌ها، حاکم را به مربی‌ای تبدیل می‌کند که با هدایت جامعه به سوی فضایل اخلاقی، از طاغوت‌گرایی جلوگیری کرده و زمینه‌ساز رشد اخلاقی و معنوی امت می‌شود.

کلیدواژه‌ها