تحلیل روان‌شناختی- تربیتی مؤلفه‌های رشد کودک در داستان کوتاه فلسطین براساس نظریه‌های پیاژه و اریکسون (مطالعه موردی داستان دهکده حروف الفبا)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 کارشناسی ارشد، گروه زبان و ادبیات‌ عربی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

10.48310/riet.2026.21097.1552

چکیده

پژوهش حاضر با هدف تحلیل روان‌شناختی- تربیتی مؤلفه‌های رشد شناختی، عاطفی و اجتماعی در داستان «دهکده حروف الفبا» اثر محمود شقیر، نویسنده مشهور فلسطینی، انجام شده است. این داستان با شخصیت‌بخشی به حروف الفبا، اثر شاخصی در تربیت کودک دارد. روش پژوهش، توصیفی- تحلیلی بوده و ابزار گردآوری داده‌ها، مطالعه کتابخانه‌ای است. داده‌ها با استفاده از تکنیک تحلیل محتوای کیفی و با تکیه بر چارچوب نظری پیاژه در حیطه رشد تربیتی- شناختی و نظریه اریکسون در حیطه رشد روانی- اجتماعی تحلیل شده‌اند. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که نویسنده با بهره‌گیری هوشمندانه از عناصر خیال و موقعیت‌های تعاملی، توانسته به ‌شیوه‌ای غیرمستقیم، زمینه‌ای مناسب برای تربیت روحی، تقویت مهارت‌های حل مسئله، پرورش همدلی و درک مسئولیت‌پذیری اجتماعی در کودکان فراهم آورد. این داستان از ظرفیت بالایی برای تلفیق حیطه ادبیات و روان‌شناسی رشد برخوردار است و می‌تواند به ‌عنوان الگویی برای تولید محتوای آموزشی در حوزه کودکان مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها


اریکسون، اریک (1395). کودکی و جامعه. مترجم: مسعود میربها. تهران: نشر مرکز.
حاج‌حسینی، منصوره؛ آزاد، فاطمه؛ ناجی، الهام (1399). مطالعه پدیدارشناختی مدرسه طبیعت و پیامدهای آن در رشد عاطفی و اجتماعی کودکان. پژوهش‌های کاربردی روانشناختی، 11(1)، ص117-136.
رستمی، فاطمه؛ عبادی، عباس؛ خاقانی‌زاده، مرتضی؛ مختاری نوری، جمیله (1401). بهبود رشد عاطفی دانشجویان پرستاری مبتنی بر نظریۀ رشد بخشیدن و الگو شدن. آموزش پرستاری، 11(2)، ص44-52.
شقیر، محمود (بی‌تا). قریة الحروف.
کبیری، مبینا (1403). بررسی ادبیات تخیلی در آثار محمود شقیر، مطالعۀ موردی داستان‌های کوتاه «النحلة الطیبة» و «قریة الحروف» و رمان «أنا و جمانة». پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه تهران.
ملا ابراهیمی، عزت؛ کبیری، مبینا (۱۴۰۳). نقد و بررسی داستان قریة الحروف براساس نظریه ریخت‌شناسی پراپ. مجله علمی انجمن ایرانی زبان و ادبیات عربی، 20(72)، ص۷۹-۹۴.
Erikson, E.H. (1950). Childhood and socienty. W. W. Norton & Company.
Erikson, E.H. (1980). Identity and the Life Cycle. W. W. Norton & Company.
Nikolajeva, M. (2014). Reading for Learning: Cognitive approaches to children's literature. John Benjamins Publishing.
Piaget, J. (1972). The Psychology of the Child. Basic Books.
Shaker, M. (2018). The Role of Letter Characters in Early Literacy Development. Journal of Child Education, 12(3), p. 112-125.
Yusuf, A. (2019). Imaginary Characters and Emotional Growth in Children. International Journal of Children's Literature, 7(1), p. 70-85.