کاربرد نظریه سیستمهای پیچیده سازگار شونده در آموزش معارف اسلامی دانشگاهی

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه آموزش معارف اسلامی دانشگاه فرهنگیان تهران ایران

2 گروه آموزش علوم تربیتی دانشگاه فرهنگیان تهران ایران

10.48310/riet.2025.20773.1527

چکیده

این پژوهش با هدف طراحی الگوی برنامه درسی معارف اسلامی، بر اساس نظریه سیستم‌های پیچیده سازگارشونده (CAS) انجام شد. رویکرد مذکور می‌تواند چارچوب مفهومی مناسبی برای تلفیق اصالت محتوای دینی با نیازهای نسل دیجیتال فراهم آورد. روش تحقیق به کار گرفته شده، کیفی و از نوع تحلیل مضمون بود. این روش با بررسی باب اول کتاب «منیه المرید» شهید ثانی پیرامون آداب معلم و شاگرد و همچنین تحلیل کتاب «کرامت انسانی در پرتو آموزه های قرآن و روانشناسی»، به منظور استخراج مصادیق عینی، اجرا شد. پنج مؤلفه کلیدی این نظریه شامل «تعامل پویا»، «استقلال کنشگران»، «تغییر و تکامل مداوم»، «خودسازمان‌دهی» و «پیچیدگی ذاتی»، مبنای تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها نشان می‌دهد که اصول این نظریه با مبانی تربیت اسلامی همخوانی دارد. این همخوانی، امکان تبدیل محیط آموزشی معارف اسلامی از فضایی سنتی و ایستا به محیطی پویا و تعاملی را فراهم می‌سازد. در این رویکرد، دانشجویان از نقش منفعل خارج شده و به مشارکت‌کنندگان فعال در فرآیند یادگیری بدل می‌شوند. در مجموع، نظریه سیستم‌های پیچیده سازگارشونده، به عنوان الگویی کارآمد و پیشرو در طراحی برنامه درسی معارف اسلامی معرفی می‌شود که دو هدف اساسی را محقق می‌سازد: حفظ اصالت و غنای محتوای دینی، و پاسخگویی به نیازهای پویای نسل دیجیتال. این رویکرد، امکان خلق تجربه‌های یادگیری شخصی‌سازی‌شده و سازگار با شرایط متغیر جهان امروز را فراهم می‌کند.

کلیدواژه‌ها

پژوهش در آموزش معارف و تربیت اسلامی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 16 آذر 1404

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار