شناسایی عوامل مؤثر بر کاربست اخلاق حرفه‌ای در معلمان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه علوم تربیتی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه قم، قم، ایران

2 کارشناسی ارشد، گروه علوم تربیتی، دانشکده هدی، قم، ایران

چکیده

هدف پژوهش حاضر شناسایی عوامل مؤثر بر کاربست اخلاق حرفه‌ای در معلمان بود. این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی و با رویکرد کیفی انجام شد‌. ابزار پژوهش مصاحبه نیمه ساختاریافته بود. روش نمونه‌گیری به صورت هدفمند و از نوع ملاک‌محور می‌باشد که ۱۴ نفر از خبرگان حوزه اخلاق حرفه‌ای، اخلاق تدریس، و تعلیم و تربیت به عنوان نمونه انتخاب شدند. اعتبار یافته‌های حاصل از مصاحبه‌های نیمه ساختاریافته با استفاده از بازنگری توسط شرکت‌کنندگان تأیید شد. تحلیل یافته‌های پژوهش با استفاده از شیوه تحلیل مضمون و با روش شبکه مضامین انجام گرفت. از تحلیل یافته‌های حاصل از مصاحبه‌ها مبنی بر شناسایی عوامل مؤثر بر کاربست اخلاق حرفه‌ای معلمان، یک مضمون فراگیر (کاربست اخلاق حرفه‌ای معلمان)، ۸ مضمون سازمان‌دهنده (ویژگی‌های شخصیتی و فردی، دانش و مهارت‌های حرفه‌ای، انگیزه و تعهد حرفه‌ای، حمایت‌های سازمانی و مدیریتی، فرهنگ سازمانی مدرسه، تعامل با دانش‌آموزان و والدین، انتظارات اجتماعی و فرهنگی، قوانین و سیاست‌های آموزشی، بازخورد اخلاقی در نظام تربیتی)، ۲۳ مضمون پایه و ۴۸ خرد مقوله حاصل شد. همچنین از تحلیل یافته‌های حاصل از مصاحبه‌ها مبنی بر شناسایی راهکارهای تقویت اخلاق حرفه‌ای معلمان، یک مضمون فراگیر (بهبود و تقویت اخلاق حرفه‌ای معلمان) سه مضمون سازمان‌دهنده (سیاست‌گذاری سازمان آموزشی، سیستم نظارت و پاداش، توسعه‌ انسانی) ۹ مضمون پایه و ۴۵ خرده‌ مقوله استخراج گردید. مطابق با نتایج، کاربست اخلاق حرفه‌ای در معلمان تنها به عامل فردی منتسب نبوده و نیازمند اصلاح و تقویت کلیه مولفه‌های اثرگذار از محیط بیرونی و درونی مدرسه می‌باشد.

کلیدواژه‌ها


اسماعیلی، محمدعلی (1400). طراحی الگوی اخلاق حرفه‌ای مدیران آموزشی با رویکرد اسلامی- ایرانی. پژوهشنامه مطالعات راهبردی در علوم انسانی و اسلامی، 4(34).
اسماعیلی، محمود؛ بهلولی، نادر؛ سلیمانی، علیرضا (1403). بررسی تطبیقی تاثیر اخلاق حرفه‌ای مدیران و غیرمدیران بر کارکرد سازمان در راه آهن جمهوری اسلامی ایران. تهران: بیست و سومین کنفرانس بین‌المللی پژوهش در مدیریت، اقتصاد و توسعه.
اصغری‌نیا، مهران؛ امیری، علی؛ صالحی، نوراله (1395). اخلاق حرفه‌ای در محیط‌های کاری صنعتی. فناوری اطلاعات و ارتباطات، 7(1)، ص23-40.
بهادری، فاطمه (1402). اخلاق حرفه‌ای در آموزش پرورش ایران. تهران: اولین کنفرانس بین‌المللی پژوهش‌های مدیریت، تعلیم و تربیت در آموزش و پرورش.
بیداری، محمدرضا (1403). نقش اخلاق حرفه‌ای در عملکرد سازمان‌های آموزشی. در: همدان: هفتمین همایش بین‌المللی روانشناسی، علوم تربیتی و مطالعات اجتماعی.
حسنی، مهتاب؛ مقیمی خراسامی، علیه (1399). رابطه اخلاق حرفه‌ای و تعهد سازمانی. اخلاق در علوم و فناوری. ۱۵(۲)، ص۱۷۶-۱۷۹.
رضایی، بیژن؛ فتحی چشمه قادری، علی (1395). رابطه اخلاق حرفه‌ای با میزان رضایت شغلی کارکنان. همایش بین‌المللی افق‌های نوین در علوم مدیریت و حسابداری، اقتصاد و کارآفرینی.
رکن‌الدینی، سید علیرضا؛ عندلیب اردکانی، داود (1403). سنجش و تحلیل عوامل موثر در نهادینه کردن اخلاق حرفه‌ای در راستای سازمان‌های دولتی. اردبیل: اولین کنفرانس ملی مدیریت در عصر تحولات با تاکید بر فناوری، علم و عمل.
زاده مرادیان آلانی، نازنین (1399). طراحی مدل اخلاق حرفه‌ای (مطالعه موردی: مدیران مدارس ابتدایی استان لرستان). تهران: ششمین همایش بین‌المللی مطالعات اقتصادی و مدیریت در جهان اسلام.
سعیدی، معصومه سادات؛ فقیهی، علیرضا؛ سیفی، محمد؛ ناطقی، فائزه (1399). شناسایی ابعاد و مولفه‌های اخلاق حرفه‌ای در سازمان. اخلاق در علوم و فناوری. ۱۵(۴)، ص۱۳۱-۱۳۷.
شاکری، حسن؛ رحیمی، فاتح؛ محمدزاده، سعید (1400). تحلیل محتوای اخلاق حرفه‌ای در متون مدیریتی. مدیریت فرهنگی، 5(3)، ص56-72.
کرمی، عزت‌اله؛ احمدی، فضل‌اله؛ قربانی، محمد (1401). تحلیل موانع اجرای اخلاق حرفه‌ای در بخش خصوصی. مطالعات مدیریت صنعتی، 20(3)، ص67-84.
لشکر بلوکی، زهرا (1397). نقش آموزش‌های سازمانی در توسعه اخلاق حرفه‌ای. مطالعات منابع انسانی، 8(3)،
ص112-130.
محصصی، طوبی؛ الوداری، حسن (1397). بررسی رابطه اخلاق حرفه‌ای با رضایت شغلی، تعهد سازمانی و عملکرد شغلی کارکنان. تهران: چهارمین سمپوزیوم بین‌المللی علوم مدیریت.
محمدی داودی، امیرحسین؛ اکبری اولقی، آیدا (1400). رابطه اخلاق حرفه‌ای با فضیلت و تعهد سازمانی در معلمان دوره ابتدایی (مورد مطالعه معلمان آموزش و پرورش منطقه 5 تهران). رویکردی نو بر آموزش کودکان، 3(2)، ص1-8.
معصومی‌نژاد، رضا؛ مددلو، قهرمان؛ بابائی، شهلا؛ بابائی، زهرا؛ شامی، دل‌انگیز (1401). شناسایی و تبیین مولفه‌های رفتار اخلاقی معلمان در فرایند آموزش با تاکید بر ابعاد دانش معلمی. رهبری و مدیریت آموزشی، 16(3)، ص147-182.
مهاجری، مژده؛ شریف، مصطفی؛ مهاجری، احمد (1391). رابطه بین قابلیت حرفه‌ای معلمان دوره ابتدایی با عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان در شهر اصفهان. رویکردهای نوین آموزشی، 7(1)، ص27.
میرکمالی، سید محمد؛ حاج خزیمه، مجتبی (1395). ارائه الگوی اخلاق حرفه‌ای برای معلمان مدارس ابتدایی (مطالعه موردی: معلمان مدارس ابتدایی پسرانه دولتی در شهر تهران). مطالعات آموزش و آموزشگاهی، 5(14)، ص9-27.
ولادی، حمید (1400). رابطه اخلاق حرفه‌ای و تعهد سازمانی معلمان. تهران: هشتمین کنگره ملی تازه یافته در مدیریت و مهندسی صنایع با تاکید بر توانمندی و هوش رقابت.
یوسفی، مهدی؛ علیزاده، ناصر؛ کرمانی، علی (1400). نقش اخلاق حرفه‌ای در مسئولیت اجتماعی سازمان‌ها. اخلاق در علوم و فناوری، 16(1)، ص34-50.
Alhaj, A.A.M. & Alwadai, M.A.M. (2024). Survey of King Khalid University EFL Staff's Perceptions of Professional Ethics: A Broad Islamic Ethical and Educational Perspective. Theory and Practice in Language Studies, 14(1), p.131-138. https://doi.org/10.17507/tpls.1401.15
AL-Rashid, H.F. (2022). The Attitudes of Teachers Toward Professional Ethics in The Light of Technological Developments and Its Impact on Behavioral Values of Primary School Students in General Education in The State of Kuwait: A Field Study. Journal of Positive School Psychology, 6(9).
Ayechew Ayenalem, K., Gone, M.A., Yohannes, M.E. & Lakew, K.A. (2023). Causes of teachers’ professional misconduct in Ethiopian secondary schools: Implications for policy and practice. Cogent Education, 10(1).  https://doi.org/10.1080/2331186X.2023.21887 54
Ayechew Ayenalem, K., Gone, M.A., Yohannes, M.E. & Lakew, K.A. (2023). Causes of teachers’ professional misconduct in Ethiopian secondary schools: Implications for policy and practice. Cogent Education, 10(1).
Barakat, S.S.M. & Jaradat, L.M.N. (2023). The Degree of Commitment to the Ethics of the Teaching Profession Among Teachers and Its Relationship to the Administrative Planning of Private School Principals in Irbid Governorate. Journal of Higher Education Theory & Practice, 23(12).
Forster, D. & Maxwell, B. (2023). Using codes of professional ethics and conduct in teacher education: Pitfalls and best practice. In: Ethics and integrity in teacher education (pp. 25-42). Cham: Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-031-16922-9_3
Kapelus, R. B. (2023). Emerging challenges in professional ethics. Global Ethics Review, 15(2), p.112–128.
Ladica, R. & Osias, N.C. (2024). Work Ethics on Teachers’ Behavior, Attitude and Performance: Basis for Professional Development Plan. American Journal of Arts and Human Science, 3(3), p. 41-70.
Mahfouz, J., Shapland, D. & Steed, E.A. (2024). Barriers to ethics of care: The perceptions of early childhood teachers. Early Childhood Education Journal, 52(5), p. 901-908.
Muhaimin, A., Hoogsteyns, M., Wicaksono, R.B., Utarini, A. & Willems, D. L. (2021). I would do something if I could!: experiences and reflections from ethics teachers on how to respond when hearing alarming cases from medical students. BMC medical education, 21(1),
Naqima, S., Ahmed, R. & Khan, M. (2020). Professional ethics in Islamic finance. Journal of Islamic Business Ethics, 8(1), p. 45–62.
Nkanda, N.D. (2024). Stakeholders’ Experiences with the Management of Professional Conduct of Teachers in Church Owned Secondary Schools in Maseru, Lesotho. Doctoral dissertation. University of South Africa.
Paschal, M.J. (2023). Ethics in the teaching profession: A practical approach to teachers’ professionalism. International Journal of Social Sciences & Educational Studies, 10(3), p. 82-94.  
https://doi.org/10.23918/ijsses.v10i3p82
Purohit, R., & Victor, S. R. (2024). A Systematic Review of Teachers’ Work Ethics.
Swinscow, T. & Gelmez, K. (2020). Ethical dilemmas in engineering. Engineering Ethics Journal, 12(4),
p. 301–315.
Zhu, Y.Y. & Guo, M.Y. (2021). Influence of differential leadership on teachers' professional ethics: An empirical study from Chinese universities. Asia Pacific Education Review, 22(3), p. 549-564.