راهبردهای برنامه‌ریزی درسی تعالی‌دهنده هویت ایرانی- اسلامی در اندیشه مقام معظم رهبری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه اخلاق اسلامی، دانشکده مطالعات اسلامی، دانشگاه معارف اسلامی، قم، ایران

2 گروه برنامه‌ریزی درسی و آموزشی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه ادیان و مذاهب اسلامی، قم، ایران

چکیده

راهبردهای برنامه‌ریزی درسی یکی از مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار در فرآیند تعلیم و تربیت است که از یک‌سو متأثر از مبانی بوده و از سوی دیگر منشأ شکل‌گیری سیاست‌های عملی و برنامه‌های اجرایی است. مؤلفه راهبرد به تناسب سازگاری با مبانی نظام تعلیم و تربیت تغییرپذیرند و از این‌رو هر نظام تعلیم و تربیت متناسب با مبانی خاص و پذیرفته شده به ترسیم آن می‌پردازد. نظام تعلیم و تربیت در جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر ایجاد، حفظ و تقویت هویت ملی است که در آن دو عنصر اسلامی بودن و ایرانی بودن درهم تنیده‌اند. از این‌رو، برنامه‌ریزی درسی در این نظام تعلیم و تربیت مبتنی بر راهبردهای معطوف به این هویت خاص است و بررسی این نوع از راهبردها مسئله اصلی پژوهش پیش‌رو بوده است. در این پژوهش تلاش شده تا با روش تحلیل محتوا، آراء و اندیشه‌های مقام معظم رهبری، راهبردهای برنامه‌ریزی درسی مؤثر در حفظ و تقویت هویت ملی استخراج و استنباط شود. یافته‌های پژوهش نشان‌دهنده اهمیت اساسی یازده راهبرد در این زمینه بوده که هر کدام در تعالی هویت ایرانی- اسلامی و تحقق اهداف تعلیم و تربیت اسلامی تأثیرگذارند. این راهبردها عبارتند از: استقلال‌طلبی، انگیزه‌بخشی، خودباوری، غیرت‌گرایی، اتکاء به تاریخ، اقتدارگرایی علمی و روزآمدی، کارآمدی، وحدت‌آفرینی، مسئولیت‌محوری، معنویت‌گرایی و پایبندی به اخلاق.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم.
نهج‌البلاغه.
احمدوند، علی محمد؛ قاضی‌زاده، سیدضیاءالدین؛ نواب اصفهانی، محمدرضا (1389). مروری بر مدل‌های انتخاب راهبرد. مدیریت فردا، 9(23)، ص107-118.
خامنه‌ای، سید علی (29/02/1402). بیانات در دیدار رمضانی با دانشجویان.
خامنه‌ای، سید علی (12/02/1402). بیانات در دیدار معلمان.
خامنه‌ای، سید علی (11/08/1401). بیانات در دیدار جمعى از دانش‌آموزان سراسر کشور به مناسبت روز ملّى مبارزه با استکبار.
خامنه‌ای، سید علی (08/08/1401). بیانات در دیدار اعضاى ستاد برگزارى کنگره‌ شهداى استان قم.
خامنه‌ای، سید علی (21/02/1401). بیانات در دیدار جمعى از معلّمان و فرهنگیان سراسر کشور به مناسبت هفته‌ معلّم.
خامنه‌ای، سید علی (11/06/1399). بیانات در ارتباط تصویری با رؤسا و مدیران آموزش و پرورش.
خامنه‌ای، سید علی (22/11/1397). بیانیه «گام دوم انقلاب» خطاب به ملت ایران.
خامنه‌ای، سید علی (12/08/1397). بیانات در دیدار دانش‌آموزان و دانشجویان.
خامنه‌ای، سید علی (07/03/1397). بیانات در دیدار جمعی از دانشجویان.
خامنه‌ای، سید علی (19/02/1397). بیانات در دانشگاه فرهنگیان به‌مناسبت هفته‌ بزرگداشت مقام معلّم.
خامنه‌ای، سید علی (29/11/1396). بیانات در دیدار مردم آذربایجان شرقی.
خامنه‌ای، سید علی (31/03/1396). بیانات رهبر معظّم انقلاب اسلامى در دیدار جمعى از استادان، محقّقان و پژوهشگران دانشگاه‌ها.
خامنه‌ای، سید علی (29/03/1395). بیانات در دیدار جمعى از استادان، محقّقان و پژوهشگران دانشگاه‌ها.
خامنه‌ای، سید علی (13/02/1395). بیانات در دیدار معلمان و فرهنگیان.
خامنه‌ای، سید علی (20/08/1394). بیانات در دیدار رؤساى دانشگاه‌ها، پژوهشگاه‌ها، مراکز رشد و پارک‌هاى علم و فناورى.
خامنه‌ای، سید علی (21/04/1393). بیانات مقام معظم رهبری در دیدار شاعران.
خامنه‌ای، سید علی (20/04/1394). بیانات در دیدار جمعى از دانشجویان.
خامنه‌ای، سید علی (01/01/1393). بیانات در حرم مطهر رضوی.
خامنه‌ای، سید علی (14/06/1392). بیانات در دیدار رییس و اعضای مجلس حبرگان رهبری در پایان اجلاس دو روزه خبرگان.
خامنه‌ای، سید علی (18/02/1392). بیانات در دیدار جمعی از فرهنگیان.
خامنه‌ای، سید علی (23/07/1391). بیانات در دیدار جوانان استان خراسان شمالی.
خامنه‌ای، سید علی (16/05/1391). بیانات در دیدار دانشجویان.
خامنه‌ای، سید علی (23/07/1390). بیانات در اجتماع مردم گیلان‌غرب.
خامنه‌ای، سید علی (08/06/1388). بیانات در دیدار اساتید دانشگاه‌ها.
خامنه‌ای، سید علی (21/10/1387). بیانات در ابلاغ سیاست‌هاى کلى برنامه پنجم توسعه توسط رهبر معظم انقلاب.
خامنه‌ای، سید علی (24/09/1387). بیانات در دیدار اساتید و دانشجویان در دانشگاه علم و صنعت.
خامنه‌ای، سید علی (16/02/1387). بیانات‌ در دیدار مردم کازرون‌.
خامنه‌ای، سید علی (12/02/1387). بیانات در دیدار معلمان استان فارس.
خامنه‌ای، سید علی (08/09/1386). بیانات رهبر معظم انقلاب در دیدار جمعى از اساتید، فضلا، مبلّغان و پژوهشگران حوزه‌هاى علمیه کشور.
خامنه‌ای، سید علی (01/12/1385). بیانات در پیام رهبر معظم انقلاب به مناسبت افتتاح چهارمین دوره مجلس خبرگان رهبرى.
خامنه‌ای، سید علی (18/08/1385). بیانات مقام معظم رهبری در دیدار دانشگاهیان سمنان.
خامنه‌ای، سید علی (025/06/1385). بیانات در دیدار نخبگان جوان.
خامنه‌ای، سید علی (12/02/1385). بیانات در دیدار معلمان سراسر کشور.
خامنه‌ای، سید علی (01/01/1384). بیانات در پیام نوروزی به‌ مناسبت آغاز سال.
خامنه‌ای، سید علی (11/09/1383). بیانات در دیدار رئیس و مدیران سازمان صدا و سیما.
خامنه‌ای، سید علی (15/05/1382). بیانات در دیدار کارگزاران نظام.
خامنه‌ای، سید علی (15/11/1381). بیانات در دیدار مسئولان سازمان صدا و سیما.
خامنه‌ای، سید علی (12/08/1380). بیانات در دیدار جوانان استان اصفهان.
خامنه‌ای، سید علی (10/08/1380). بیانات در سخنرانی رهبر انقلاب در اجتماع بزرگ مردم نجف‌آباد.
خامنه‌ای، سید علی (24/08/1379). بیانات در اجتماع بزرگ مردم اراک.
خامنه‌ای، سید علی (10/02/1376). بیانات در دیدار جمع کثیرى از کارگران و معلّمان در آستانه‌ روز کارگر و روز معلّم.
خامنه‌ای، سید علی (13/02/1373). بیانات در دیدار جمعی از کارگران و معلمان.
خامنه‌ای، سید علی (15/02/1372). بیانات در دیدار جمعی از کارگران و معلمان.
خامنه‌ای، سید علی (25/10/1370). بیانات در دیدار جمعی از مسئولان وزارت آموزش و پرورش‌.
خامنه‌ای، سید علی (23/05/1369). بیانات در دیدار وزیر و مسئولان وزارت فرهنگ و آموزش عالی و رؤسای دانشگاه‌های سراسر کشور.
خامنه‌ای، سید علی (10/01/1369). بیانات خطبه‌های نماز جمعه تهران.
خامنه‌ای، سید علی (08/08/1357). بیانات در دانشگاه فردوسی مشهد.
قادری، مصطفی (1391). عمل و نظریه در مطالعات برنامه درسی. تهران: آوای نور.
کرامتی، محمدرضا (1401). مبانی و اصول برنامه‌ریزی درسی. تهران: سمت.
نجفی، حسن (1403). شاخص‌های برنامه درسی هویت‌بخش در منظومه فکری مقام معظم رهبری. علوم تربیتی از دیدگاه اسلام، 12(26)، ص31-49.
واسطی، عبدالحمید (1388). نگرش سیستمی به دین. مشهد: مؤسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام.