Teaching Logic Beyond Bivalence: Integrating Allameh Tabatabaʾi’s Theory of Credibility and Fuzzy Logic

Document Type : Original Article

Authors

1 Department of Theology, Farhangian University, Tehran, Iran

2 Professor, Faculty of Theology and Islamic Studies, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran.

10.48310/riet.2025.20517.1515

Abstract

The teaching of logic encounters fundamental challenges because it deals not only with symbols but also with propositions expressed in terms of premises and conclusions. Classical logic, which rests on the principle of bivalence and the absolute truth‑or‑falsehood of propositions, is unable to provide complete responses when faced with credibility and value concepts. These concepts—particularly in the domains of ethics and upbringing—are often relative and context‑dependent and do not fit neatly into an absolute true/false dichotomy. The practical theory of credibility as articulated by Allameh Tabatabaʾi elucidates this relativity and fluidity and emphasizes the compositional and non‑essential nature of such propositions. Conversely, fuzzy logic, by admitting a gray spectrum of truth values, offers an efficient approach for modelling and analysing such propositions. This paper conducts a comparative examination of the capacities of fuzzy logic and the theory of credibility and proposes an integrative model for teaching logic to theology students. The suggested method preserves the analytical foundations of classical logic while exploiting the flexibility and continuity of fuzzy logic, thereby enhancing students’ ability to perform more precise analyses of practical credibility and value concepts.

Keywords

References

ابن‌سینا (1375). دانشنامه علائی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
ابن‌سینا (۱۳۸۲). الاشارات و التنبیهات. ترجمه و شرح: حسن حسن‌زاده آملی. قم: نشر فراهانی.
امیرالحمدی، م.، و کاشانی‌مکاریان، ع. (۱۴۰۰). کاربرد منطق فازی در تحلیل مفاهیم اخلاقی. مطالعات اخلاقی، 2(3)، ص۴۵-۶۲.
باقری، خسرو (۱۳۹۰). مبانی فلسفی تعلیم و تربیت. تهران: سمت.
بیشاپ، ر. (۱۳۸۵). منطق فازی و کاربردهای آن. ترجمۀ فاطمی. تهران: نشر نی.
ترابی‌دشت‌بیاض، سیما (۱۳۸۹). حُسن و قبح اخلاقی از دیدگاه خواجه نصیرالدین طوسی و علامه طباطبایی. پایان‌نامه کارشناسی ‌ارشد. تهران: دانشگاه پیام‌نور.
ترابی‌دشت‌بیاض، سیما (۱401). ابداعات عّامه طباطبایی در ادراکات. رساله دکتری. دانشگاه فردوسی مشهد.
ترابی‌دشت‌بیاض، سیما و همکاران (۱401). منطق فازی در اعتباریات عملی و قضایای اخلاقی. حکمت صدرایی، 10(2)، ص51-70.
جوادی آملی، عبدالله (۱۳۹۳). رحیق مختوم. قم: اسراء.
داوری اردکانی، رضا (۱۳۹۲). دربارۀ علم. تهران: طرح نو.
طباطبایی، سید محمدحسین (۱۳۶۲الف). بدایه ‌الحکمه. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
طباطبایی، سید محمدحسین (۱۳۶۲ب). اصول فلسفه و روش رئالیسم. قم: دارالفکر، ج6.
طباطبایی، سید محمدحسین (۱۳۸۷). اصول فلسفه و روش رئالیسم. قم: دارالفکر، ج2.
طباطبایی، سید محمدحسین (۱۳۹۲). المیزان فی تفسیر القرآن. قم: دفتر انتشارات اسلامی، ج2.
طوسی، نصیرالدین (۱۳۷۵). اخلاق ناصری. تهران: خوارزمی.
مطهری، مرتضی (۱۳۸۸). مجموعه آثار. تهران: صدرا، ج24.
مظاهری، مهرداد؛ قنبری، حمیدرضا (1394). کاربرد سیستم فازی در اندازه‌گیری‌های آموزشی- تربیتی. مطالعات روانشناسی تربیتی، ۵(۱)، ص۷۷–۹۵.
موسوی، م.؛ صادقیان، س. (۱۳۹۵). کاربرد منطق فازی در علوم انسانی. پژوهشنامه علوم انسانی، ۵(۱)، ص۷۷–۹۵.
میراحمدی، عبدالله؛ مکاریان، کاشان، فاطمه (۱۴۰۰). کاربرد منطق فازی در تبیین مفاهیم تشکیکی اخلاقی قرآن. مطالعات قرآنی، ۱۲(4)، ص۵۰–۶۸.
میرحسینی، روح‌الله؛ کباری، محبوبه سادات؛ مینایی بیدگلی، بهروز؛ شاکر اردکانی، بهاره (۱۴۰۱). استنباط فقهی با استفاده از روش‌های یادگیری ماشین، منطق فازی و پردازش زبان طبیعی. در: مجموعه مقالات کنفرانس بین‌المللی فقه و فناوری.
وحیدیان کامیاد، علی (۱۳۷۷). منطق و روش‌شناسی علوم اجتماعی. تهران: سمت.
Birkhoff, G. (1967). Lattice theory (3rd ed.). Providence, RI: American Mathematical Society.
Doz, L., Felda, J. & Cotič, M. (2022). Assessing students’ mathematical knowledge with fuzzy logic. Education Sciences, 12(2), p. 115–118.
Dubois, D. & Prade, H. (1980). Fuzzy sets and systems: Theory and applications. New York: Academic Press.
Elfakki, E., Ali, A. & Omer, S. (2023). Fuzzy-based assessment of student performance. Journal of Educational Measurement and Evaluation, 15(1), p.1–10.
Klir, G.J. & Yuan, B. (1996). Fuzzy sets and fuzzy logic: Theory and applications. Upper Saddle River, NJ: Prentice Hall.
Kosko, B. (1992). Neural networks and fuzzy systems: A dynamical systems approach to machine intelligence. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall.
Li, X., Zhang, Y. & Chen, H. (2024). Integrating fuzzy logic into learning analytics: A systematic approach. International Journal of Educational Technology in Higher Education, 21(4), p. 12–20.
Tanaka, K. (1996). An introduction to fuzzy logic for practical applications. New York: Springer.
Vahidiyan Kamiyab, M. (1998). Fuzzy logic in education: Applications and case studies. Journal of Fuzzy Systems, 5(2), p. 145–155.
Zadeh, L.A. (1965). Fuzzy sets. Information and Control, 8(3), p. 338–353.
Zadeh, L.A. (1973). Outline of a new approach to the analysis of complex systems and decision processes. IEEE Transactions on Systems, Man, and Cybernetics, 3(1), p. 77–99.
Zadeh, L.A. (1988). Fuzzy logic. Computer, 21(4), p. 83–93.
Zarog, M. (2023). Application of fuzzy logic in evaluating the authenticity of hadith and narrators. Journal of Islamic Studies and Technology, 8(2), p. 55–70.
Zimmerman, H.J. (1991). Fuzzy set theory—and its applications (2nd ed.). Dordrecht: Kluwer.
Zimmerman, H.J. (1996). Fuzzy set theory—and its applications (3rd ed.). Dordrecht: Kluwer.
Zimmerman, H.J. (2001). Fuzzy set theory—and its applications (4th ed.). Dordrecht: Kluwer.

Files

Share

How to cite

Statistics