مؤلفه‌‌های اخلاق حرفه‌‌ای اساتید دانشگاه فرهنگیان: رویکرد تحلیل مضمون

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه آموزشی علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

2 استادیار، گروه علوم تربیتی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران

3 گروه آموزش فلسفه و منطق، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

چکیده

اساتید دانشگاه فرهنگیان نقش مهمی در پیشبرد اهداف نظام آموزش عالی و آموزش و پرورش دارند؛ از این‌رو شناسایی مؤلفه‌‌های اخلاقی اساتید این دانشگاه اهمیت فراوانی در نظام آموزشی دارد. پژوهش حاضر با هدف شناسایی مؤلفه‌‌های اخلاق حرفه‌‌ای اساتید در امر آموزش در دانشگاه فرهنگیان انجام شده است. پژوهش حاضر از منظر رویکرد کیفی و مبتنی بر روش تحلیل مضامین می‌‌باشد. حوزه پژوهش شامل کلیه اساتید و دانشجویان دانشگاه فرهنگیان در پردیس‌‌های استان خراسان رضوی است که از طریق نمونه‌گیری هدفمند از نوع ملاک‌‌محور انتخاب شدند. داده‌‌ها از طریق مصاحبه‌‌ نیمه‌ساختار‌یافته با دوازده نفر از اساتید دانشگاه فرهنگیان، و هشت نفر از دانشجو معلمان جمع‌آوری شده است. به منظور تجزیه و تحلیل داده‌‌ها از روش تحلیل مضامین در سه سطح مضامین پایه، سازمان‌‌دهنده و فراگیر استفاده شد. برای تأمین روایی و پایایی از معیارهای لینکن و کوبا استفاده شد. نتایج پژوهش نشان‌دهنده‌‌ چهار مقوله منتخب است؛ مؤلفه‌‌های اخلاقی اساتید در بُعد فردی، مؤلفه‌‌های اخلاق حرفه‌‌ای اساتید در بُعد سازمانی، مؤلفه‌‌های اخلاق حرفه‌‌ای اساتید در بُعد اجتماعی- سیاسی و مؤلفه‌‌های اخلاق حرفه‌‌ای اساتید در بُعد فرآیند یاددهی- یادگیری مورد سازماندهی قرار گرفت.

کلیدواژه‌ها


آراسته، حمید؛ جاهد، حسین (1390). رعایت اخلاق در دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی: گزینه‌ای برای بهبود رفتارها. نشاط علم، 1(2)، ص31-40.
اخباری، مریم السادات؛ عریضی، حمیدرضا؛ علوی، سید کمال (1389). رابطه تعهد سازمانی و ابعاد آن با تعهد حرفه‌ای در بین کارکنان پالایشگاه استان اصفهان. مدیریت منابع انسانی در صنعت نفت، 4(12)، ص129-157.
ایمانی‌‌پور، معصومه (1391). اصول اخلاق حرفه‌‌ای در آموزش. اخلاق و تاریخ پزشکی، 5(6)، ص27-41.
بوذرجمهری، فتح‌اله؛ منصوریان، مهسا؛ هرندی، یاسمن؛ بوذرجمهری، حسین (1392). ارزیابی اخلاق حرفه‌‌ای اساتید دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی از دیدگاه دانشجویان این دانشگاه. توسعه آموزش پزشکی، 8(3)، ص44-52.
بیک‌زاده، جعفر؛ علوی متین، یعقوب؛ سیدیان، سید حامد (1392). طراحی و تبیین الگوی مدیریت رفتار سیاسی کارکنان دانشکده‌های فنی و حرفه‌ای استان آذربایجان شرقی. مطالعات کمّی در مدیریت، 4(15)، ص175-196.
خاندانی، فریده؛ منظری توکلی، حمدالله (1394). شناخت رابطه نگرش دینی مدیران با تعهد سازمانی و خلاقیت در بین مدیران دانشگاه شهید باهنر کرمان. در: دومین کنفرانس ملی توسعه پایدار در علوم تربیتی و روانشناسی، مطالعات اجتماعی و فرهنگی. تهران: موسسه آموزش عالی مهر اروند.
خدادی، فاطمه؛ حسومی، طاهره (1391). بررسی رابطه مهارت‌‌های سه گانه (فنی، انسانی، ادراکی) مدیران با اثر بخشی آن‌‌ها از نظر دبیران دبیرستان‌‌های دخترانه شهر ساری. تحقیقات مدیریت آموزشی، 3(11)، ص75-90.
دانشمندی، سمیه؛ فتحی واجارگاه، کورش؛ خراسانی، اباصلت؛ قلیچلی، بهروز (1396). طراحی الگوی منتورینگ برای اعضای هیئت علمی جدیدالاستخدام دانشگاه‌‌ها. رساله دکتری برنامه‌ریزی درسی. دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی.
صفیان، مهدی؛ محمدی، مهدی؛ موسوی، سید علی؛ صالح‌نژاد امیری، سید عبدالله (1398). مؤلفه‌‌ها و ویژگی‌‌های اخلاق حرفه‌‌ای استادان و اعضای هیئت علمی دانشگاه‌‌های سازمانی (مورد مطالعه یک دانشگاه نظامی). مدیریت اسلامی، 27(4)، ص20-49.
عزیزی، نعمت‌اله (1389). اخلاق حرفه‌‌ای در آموزش عالی؛ تأملی بر راهبردهای بهبود استانداردهای اخلاقی در آموزش‌‌های دانشگاهی. راهبرد فرهنگ، شماره 8 ، ص173-201.
کریمی یارندی، حسین؛ آقامیری، سید حسین؛ کملاخ، خلیل (1402). بررسی وضعیت اخلاق حرفه‌ای اساتید دانشگاه علوم پزشکی از دیدگاه دانشجویان: یک مطالعه مرور سیستماتیک. پیراپزشکی و سلامت، 1(1)، ص7-12.
مهدوی‌نسب، حسین؛ نظری فرخی، ابراهیم (1400). شناسایی و رتبه‌‌بندی مؤلفه‌‌های اخلاق حرفه‌ای اساتید و اعضای هیئت علمی دانشگاه افسری امام علی(ع). مدیریت نظامی، 21(84)، ص83-114.
مهرمحمدی، محمود (1379). بازاندیشی فرآیند یاددهییادگیری و تربیت معلم. تهران: انتشارات مدرسه.
نصیری ولیک نبی، فخرالسادات؛ نویدی، پرویز (1395). رابطه بین اخلاق حرفه‌‌ای و چابکی سازمان: نقش میانجی توانمندسازی شناختی. اخلاق در علوم و فناوری، 12(2)، ص61-69.
هداوند، مهدی؛ کاظمی، داود (1392). تأملی بر اصول مدرن حقوق اداری در قانون مدیریت خدمات کشوری (تحلیل ماده 90 قانون مدیریت خدمات کشوری). راهبرد، 22(2)، ص63-93.
هوشمند، مریم؛ لعلی، مریم (1400). روش‌‌های تدریس اخلاق حرفه‌‌ای در ایران. در: یازدهمین کنفرانس بین‌المللی روانشناسی، مشاوره و علوم تربیتی. تهران: سازمان بین‌المللی مطالعات دانشگاهی.
Al- Rfou, A. (2022). All Rights Reserved. To what extent do professors comply with provisions of code
of ethics and professional condu. International Journal of Social and Administrative Sciences, 6(1),
p. 26-35.
Ashraf, H., Kafi, Z. & Saeedan, A. (2018). A Correlational Study: Code of Ethics in testing and EFL Instructors' Professional Behavior. International Journal of Instruction, 11(1), p. 283-294.
Beckner, W. (2004). Ethics for Educational leaders. Boston: Allyn and Bacon.
Boon, H. & Maxwell, B. (2016). Ethics Education in Australian Preservice Teacher Programs: A Hidden Imperative? Australian Journal of Teacher Education, 41(5), p. 1-20.
Boulay, B. (2023). Artificial Intelligence in Education and Ethics. Handbook of Open, Distance and Digital Education.
Braun, V. & Clarke, V. (2006), Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), p. 77-101.
Burchell, B & Armstrong, T.K. (2014). Employee Motivation and Work Ethic in the State and Private sector in Ghana: A Survey of Teaching and Banking Professions.     
URL= http://www.onlineresearchjournals.org/JAA.
Chapman, A., Forster, D. & Buchanan, R. (2013). The Moral Imagination in Pre-service Teachers’ Ethical Reasoning. Australian Journal of Teacher Education, 38(5), p. 131-143.
Cronqvist, M. (2024). Teachers’ ethical responsibility in teaching; to guide the children about right and wrong. Scandinavian Journal of Educational Research, 68(4), p. 557-570.
Dzavo, J., Musaniwa, O., Maizere, J., Mutseekwa, Ch. & Nduwayo, E. (2025). Exploring Professional Ethics in a Competence-Based Curriculum Implementation at a Teacher’s College in Rwanda. Journal of Research in Education and Pedagogy, 2(3), p. 21-49. https://doi.org/10.70232/jrep.v2i3.74
Fallahi, A., Shahrbabaki, B.N., Shahoei, R., Aala, F. & Ahmadi, S. (2019). Exploring the Components of Professional Ethics in Teaching, from the Perspective of Faculty Members in Iran. Health Education and Health Promotion, 7(2), p. 95-102
Hallinger, P. (2011). Leadership for learning: Lessons from 40 years of empirical research. Journal of educational administration, 49(2), p. 125-142.
Hamonangan, N.J., Matin, M. & Zulaikha, S. (2025). Competency of elementary school teachers in facing the challenges of the 5.0 era. The Fourth International Conference on Government Education Management and Tourism (ICoGEMT-4) Bandung, Indonesia, January 25, 2025.
Holmes, D., Forsberg, E., & Loewenstein, J. (2024). Ethical frameworks for AI in health: navigating the landscape. The Lancet Digital Health, 6(2), p. 104-111.
Kwon, I. & Banks, D. (2004). Factors related to the organizational and professional commitment of internal auditors Available to Purchase. Managerial Auditing Journal, 19(5), p. 606–622.
Lisman, C.D. (1996). The Curricular Integration of Ethics. Westport, CT: Praeger, 192.
Luckowski, J. (1996). Professional ethics among practicing educators. Canada:York University.
Osiesi, M., Moeng, M. & Blignaut, S. (2025). Professional Ethics and Teaching for Change in the 21st-Century African Schools: The Roles of Teachers' Professional Development and Curriculum Evaluation. Journal for Educators, Teachers and Trainers, 16(1), p. 251-270.
Pantic, N. & Wubbels, T. (2012). Teachers Moral Values and their Interpersonal Relationships with Students and Cultural Competence. Teaching and Teacher Education, no. 28, p. 451-460
Safarpour, B. (2024). Teacher Training and Professional Ethics. Iranian Journal of Educational Sociology, 7(3), p. 80-87.
Sanger, M.N. (2008). What we need to prepare teachers for the moral nature of their work. Journal of Curriculum Studies, no. 40, p.169–185.
Schulte, L.E., Brown, R.D. & Wise, S.L. (1991). The Development and Validation of the Ethical Climate Index for Graduate and professional School Programs. Research in Higher Education, no. 32,
p. 479-498.
Seghedin, E. (2012). Communication – the main component of teaching competence. International Conference on Education and Educational Psychology, p. 350-358.
Shapira-Lishchinsky, O. (2020). A Multinational Study of Teachers’ Codes of Ethics: Attitudes of Educational Leaders. NASSP Bulletin, 140(1), p. 5-19.
Soleimani, N. & Lovat, T. (2019). The cultural and religious underpinnings of moral teaching according to English language teachers’ perceptions: a case study from Iran. Journal of Beliefs & Values, 40(4),
p. 477-489.
Tirri, K. (2014). The last 40 years in Finnish teacher education. Journal of Education for Teaching; 23(1),
p. 1–10.
William Hill, I.V.G. & Zinsmeister, D. (2004). Becoming an Ethical Teacher. United States of America: University Press Campbell.