Content Analysis of the Friday Prayer and Eid Sermons of Imam Ali (peace be upon him) from a Doctrinal Education and Faith Formation Perspective

Document Type : Original Article

Authors

1 MA., Department of interpretation and Quranic Sciences, Almustafa International University, Mashhad, Iran

2 Department of islamic education, Farhangian University, Tehran, Iran

10.48310/riet.2025.18990.1404

Abstract

The present study aims to analyse the content of the Friday‑prayer and Eid sermons of Imam Ali (peace be upon him) and to extract the components of faith formation. Using a qualitative content‑analysis methodology, the necessary data were extracted from Imam Ali’s sermons and, through open coding, the key educational concepts and themes were categorised. The findings indicate that Imam Ali’s sermons address, in a balanced manner, both the theoretical and the practical dimensions of faith formation. In the theoretical dimension, concepts such as tawḥīd (monotheism) (28.92 %), the afterlife (ʿĀqibah) (25.30 %), and prophecy and imamate (45.78 %) are emphasized as the principal foundations of faith formation. In the practical dimension, piety and avoidance of moral vices (85.24 %) appear most frequently, while adherence to religious obligations (14.76 %) is also highlighted as an educational tool. Imam Ali (peace be upon him), in his sermons, stresses methods such as meaningful learning, role modelling, and learning through
practice for the cultivation of faith. These results can be employed in the design of doctrinal‑education and faith‑formation programmes and can assist in nurturing the younger generation on the basis of epistemic and ethical values.

Keywords

References

قرآن کریم.
نهج‌البلاغه.
ابن اعثم کوفی، محمد بن علی (1411ق). الفتوح. بیروت: دارالاضواء، ج2.
ابن بابویه، محمد بن علی (1413ق). من لا یحضره الفقیه‌. قم‌: دفتر انتشارات اسلامی، ج1.
ابن طاووس، رضی‌الدین علی بن موسی (1409ق). إقبال الأعمال. تهران: دارالکتب الإسلامیه‌، ج2.
ابن عبد ربه، شهاب‌الدین (1404ق). العقد الفرید. بیروت: دارالکتب العلمیه، ج4.
تهرانی، آقا بزرگ (1403ق). الذریعه الی تصانیف الشیعه. بیروت: دارالاضواء، ج7.
خامنه‌ای، سید علی (1397). بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی. دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله العظمی خامنه‌ای.
ذبیحی‌فر، حجت، مهریزی، مهدی (1389). پژوهشی درباره خطبه‌های جمعه و عیدین امام علی(ع). علوم حدیث، 15(2)، ص85-113.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1404ق). المفردات فی غریب القرآن. قم: دفتر نشر الکتاب.
شجاعی، مسلم؛ عوض‌زاده، ابوطالب (1401). چالش‌های تربیت دینی با رویکرد دین‌گریزی در دانش‌آموزان دوره دوم متوسطه. پژوهش در آموزش معارف و تربیت اسلامی، 2(2)، ص49- 66.
طوسی، محمدبن حسن (1411ق). مصباح المتهجد. بیروت: مؤسسه فقه الشیعه.
طوسی، محمدبن حسن (1414ق). الامالی. بیروت: دارالثقافه.
عباسی، حجت‌الله؛ موسوی نسب قمی، سید محمدصادق؛ طوسی، اسدالله (1402). تبیین چارچوب نظری تربیت اعتقادی از رهیافت انسان‎شناسی فلسفه اسلامی. تربیت اسلامی، 18(45)، ص107- 129.
عبداللهی، مهدی (1386). خطبه‌های معصومین(ع) در جمعه‌ها و عیدین. قم: پیام امام هادی(ع).
فدایی، محمدجواد (1390). یاد مرگ (ابعاد و کارکردهای تربیتی یاد مرگ در نهج‌البلاغه). قم: موسسه بوستان کتاب.
قنبری همدانی، حشمت‌الله (1396). آیین زندگی اسلامی و انسانی. تهران: سازمان تبلیغات اسلامی.
کفعمى، تقى‌الدین ابراهیم بن على (1349ق). جنه الأمان الواقیه وجنه الإیمان الباقیه. نجف: دارالکتب العلمیه.
محمودی، محمدباقر (1968م). نهج السعاده فی مستدرک نهج‌البلاغه. بیروت: موسسه النعمان، ج3.
مفید، محمد بن محمد (1413ق). الأمالی. قم: کنگره شیخ مفید.
موسوی، صادق (1376). تمام نهج‌البلاغه. قم: موسسه صاحب الزمان (عج)، ج4، 2.
مهریزی، مهدی؛ ذبیحی‌فر، حجت (1390). خطبه‌های جمعه و عیدین امام علی(ع). قم: خویی.
مؤمنی‌راد، اکبر (1392). تحلیل محتوای کیفی در آیین پژوهش: ماهیت، مراحل و اعتبار نتایج. اندازه‌گیری تربیتی، 4(14)، ص187-222.
نصر بن مزاحم (1404ق). ‌وقعه صفین‌. قم: مکتبه آیه‌الله المرعشی النجفی، ج1.
ورّام، ابن ابی‌فراس حلّی (بی‌تا). تنبیه الخواطر و نزهه النواظر. قم: مکتبه الفقیه، ج1.
هارونی، یحیی بن حسین (1422ق). تیسیر المطالب فی أمالی أبی طالب. صنعاء: مؤسسة الامام زید بن علی الثقافیه.

Files

Share

How to cite

Statistics