دانشگاه فرهنگیانپژوهش در آموزش معارف و تربیت اسلامی2783-22527220260622Designing a Teacher Competency Framework Aligned with the Mission of Farhangian Universityطراحی چارچوب شایستگیهای معلم متناسب با رسالت دانشگاه فرهنگیان728458910.48310/riet.2025.20657.1521FAفاطمهاکرمیدانشجوی دکتری برنامهریزی درسی، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایرانحسنحاجی زاده اناریگروه معارف و تعلیم و تربیت اسلامی، پردیس شهید چمران، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.Journal Article20250827The present study was conducted with the aim of designing a teacher competency framework in Islamic education aligned with the curriculum of Farhangian University. This framework, focusing on conceptual coherence, connection with Islamic educational foundations, and applicability in curriculum planning, attempts to present a suitable model for enhancing the quality of teacher education in the country's educational system. The qualitative research method was of the thematic analysis type, and data were collected through documentary analysis of Islamic and educational sources, as well as the examination of upstream documents. In this research, sources such as the Holy Qurʾān, Nahj al-Balāghah, the works of Islamic thinkers (such as Martyr Muṭahharī and ʿAllāmah Ṭabāṭabāʾī), and national education documents were analyzed. Subsequently, using open, axial, and selective coding, conceptual components were extracted and organized into macro dimensions. Furthermore, to validate the proposed framework, the Content Validity Ratio (CVR) method was utilized. The expert evaluation form was completed by a group of professors in the field of Islamic studies (Maʿārif Islāmiyyah) and curriculum planning <br />at Farhangian University. All components obtained an acceptable CVR value and were included in the final framework. The research findings led to the design of a framework comprising several main dimensions of competency, including: epistemological-belief (Maʿrifatī-Iʿtiqādī), educational-moral (Tarbiyatī-Akhlāqī), professional-specialized, and interdisciplinary competencies. This framework, while possessing an Islamic theoretical backing, has the capability to adapt to the needs of the teacher education system and can serve as a basis for revising the curriculum and educational policymaking.پژوهش حاضر با هدف طراحی چارچوب شایستگیهای معلم در تربیت اسلامی متناسب با برنامه درسی دانشگاه فرهنگیان انجام شده است. این چارچوب با تمرکز بر انسجام مفهومی، پیوند با مبانی تربیتی اسلامی و قابلیت کاربرد در برنامهریزی درسی، تلاش دارد تا الگوی مناسبی برای ارتقاء کیفیت تربیت معلم در نظام آموزشی کشور ارائه دهد. روش پژوهش کیفی از نوع تحلیل مضمون بوده و دادهها از طریق تحلیل اسنادی منابع اسلامی و تربیتی، و بررسی اسناد بالادستی گردآوری شده است. در این پژوهش منابعی چون قرآن کریم، نهجالبلاغه، آثار اندیشمندان اسلامی (مانند شهید مطهری و علامه طباطبایی)، و اسناد ملی آموزشوپرورش مورد تحلیل قرار گرفتند. سپس با استفاده از کدگذاری باز، محوری و انتخابی، مؤلفههای مفهومی استخراج و <br />در قالب ابعاد کلان سازماندهی شدند. در ادامه، برای اعتبارسنجی چارچوب پیشنهادی، از روش نسبت اعتبار محتوا (CVR) استفاده شد. فرم داوری خبرگان توسط گروهی از اساتید حوزه معارف اسلامی و برنامهریزی درسی در دانشگاه فرهنگیان تکمیل شد. همه مولفهها مقدار CVR قابل قبول را کسب کردند و در چارچوب نهایی لحاظ گردید. یافتههای پژوهش منجربه طراحی چارچوبی شامل چند بُعد اصلی شایستگی ازجمله: شایستگیهای معرفتی- اعتقادی، تربیتی- اخلاقی، حرفهای- تخصصی، و بینرشتهای شد. این چارچوب ضمن برخورداری از پشتوانه نظری اسلامی، قابلیت انطباق با نیازهای نظام تربیت معلم را دارا بوده و میتواند مبنایی برای بازنگری در برنامه درسی و سیاستگذاریهای آموزشی قرار گیرد.https://tarbiatmaaref.cfu.ac.ir/article_4589_c2134f8e793292578701d349f79b4c4a.pdfدانشگاه فرهنگیانپژوهش در آموزش معارف و تربیت اسلامی2783-22527220260622Identifying Teaching Approaches in the Education of Islamic Studies at Farhangian Universityشناسایی رویکردهای تدریس در آموزش معارف اسلامی دانشگاه فرهنگیان2950464810.48310/riet.2025.20525.1513FAاعظم ساداتپیش بینگروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایرانمعصومهمحمدآبادیگروه مدیریت آموزشی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران0009-0000-1023-305XJournal Article20250815<span style="letter-spacing: -.15pt;">The field of education is among the most important infrastructures for the comprehensive</span> excellence of the country and a serious tool for elevating competent human capital in various arenas. Since Islamic studies courses play an effective role in presenting religious teachings, creating a profound transformation in students' insights, and strengthening or changing lifestyles toward excellence and spirituality, the aim of this research is to present an effective teaching approach model in the instruction of Islamic studies courses. The research method is a qualitative survey. The statistical population of the research includes faculty members and adjunct instructors of the Islamic studies department at Farhangian University of North Khorasan, who were selected based on a purposive sampling method. After semi-structured interviews with 15 individuals, data saturation was achieved and the interviews were stopped. In order to ensure the reliability (dependability) of the interviews, the method of coding by another coder and recoding by the researcher was used. The inter-coder reliability value in the recoding by another coder was obtained at 95%, which indicates a desirable and accurate reliability. For the validity (credibility) of the interviews, the triangulation method was utilized, and on this basis, validity and reliability were confirmed. In order to analyze the data obtained from the interviews, open, axial, and selective coding were used. The findings of this research are presented in the form of three main categories: a disciplined approach, a facilitating approach, and a laissez-faire approach in teaching. Based on the research findings, it is suggested that the model presented in this research be used in order to improve the level of professors' teaching and achieve effective teaching.عرصه تعلیم و تربیت از مهمترین زیرساختهای تعالی همهجانبه کشور و ابزار جدی برای ارتقای سرمایه انسانی شایسته در عرصههای مختلف است. از آنجایی که دروس معارف اسلامی در ارائه آموزههای دینی و ایجاد تحولی عمیق در بینش دانشجویان و تقویت یا تغییر سبک زندگی به سمت تعالی و معنویت نقش موثری دارند، هدف این پژوهش ارائه مدل رویکرد تدریس اثربخش در آموزش دروس معارف اسلامی میباشد. روش پژوهش پیمایش کیفی است. جامعه آماری پژوهش شامل اساتید هیأت علمی و مدرسان حقالتدریس گروه معارف در دانشگاه فرهنگیان خراسان شمالی بوده که براساس روش نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند. پس از مصاحبه نیمه ساختاریافته با 15 نفر، اشباع داده حاصل شد و مصاحبه متوقف گردید. به منظور اطمینان از قابلیت اعتماد (پایایی) مصاحبهها، از روش کدگذاری توسط کدگذار دیگر و بازکدگذاری پژوهشگر استفاده شد. مقدار پایایی بین کدگذاران در کدگذاری مجدد توسط کدگذار دیگر 95% به دست آمد که نشان دهنده پایایی مطلوب و دقیق میباشد. برای اعتبارپذیری (روایی) مصاحبهها از روش همسوسازی استفاده شد و بر این اساس روایی و پایایی تایید گردید. به منظور تجزیه و تحلیل دادههای حاصل از مصاحبه، از کدگذاری باز، محوری و انتخابی استفاده شد. یافتههای این پژوهش در قالب سه مقوله اصلی رویکرد منضبطانه، رویکرد تسهیلگر و رویکرد آزادمنشانه در تدریس ارائه شده است. براساس یافتههای پژوهش، پیشنهاد میشود به منظور ارتقاء سطح تدریس اساتید و دستیابی به تدریس اثربخش، از مدل ارائه شده در این پژوهش استفاده شود.https://tarbiatmaaref.cfu.ac.ir/article_4648_62f5c067dd3995a3044f6a42f8d3a380.pdfدانشگاه فرهنگیانپژوهش در آموزش معارف و تربیت اسلامی2783-22527220260622The Principle of the Educator's Acceptability in Educational Jurisprudence: An Analysis of Strategies for Managing the Lack of Acceptabilityاصل مقبولیت مربی در فقه تربیت: تحلیل راهبردهای مدیریت فقدان مقبولیت5170471410.48310/riet.2026.21789.1606FAاحمدسعیدیسطح چهار حوزه، مدرسه علمیه معصومیه، قم، ایرانجوادمحمدیسطح چهار حوزه، مدرسه علمیه معصومیه، قم، ایرانJournal Article20251209The present study was conducted with the aim of elucidating the position of the principle of the "educator's acceptability" in educational jurisprudence (Fiqh al-Tarbiyah) and extracting strategies for managing its lack. This research sought to answer the fundamental question of whether the Islamic Sharīʿah recognizes the lack of the educator's acceptability as an effective reality in determining his practical obligation (Taklīf) and whether it has envisioned canonical (Sharʿī) solutions for it or not. The research has examined Islamic sources using a mixed method in two phases: qualitative (documentary content analysis of verses [Āyāt] and narrations [Riwāyāt]) and inferential (jurisprudential deduction [Ijtihād]). The findings indicated that from an Islamic perspective, the educator's acceptability is beyond a moral recommendation; it is a "ruling-methodological variable" affecting the practical obligation of the educator. The verses of the Qurʾān (such as the verse of the subjugation [Istidʿāf] of Prophet Aaron) and the narrations of the Infallibles (Peace be upon them) (including the narration of the chain-of-transmission dissimulation [Taqiyyah] of Imām al-Bāqir (Peace be upon him) and the narration of the skeptical companions) have explicitly recognized the reality of the "lack of acceptability" and, based on that, have prescribed a change in the educator's obligation. From within these texts, five main strategies for managing the lack of acceptability were inferred: 1. flexibility in the manner of expression and referencing, 2. moderation of the content based on the educand's (Mutarabi) capacity, 3. delegating the matter to an acceptable intermediary, 4. the precedence of relationship-building over content-processing, 5. tolerance (Mudārāh) and avoidance of destructive confrontation. These strategies are presented in the framework of a dynamic and expediency-recognizing (Maṣlaḥah) logic, the aim of which is to preserve the possibility of guidance (Hidāyah) in the long term. The ultimate conclusion is that "acceptability" in educational jurisprudence acts as a methodological principle and the basis for legitimizing flexibility in educational methods when confronting the challenge of a lack of acceptance.پژوهش حاضر با هدف تبیین جایگاه اصل «مقبولیت مربی» در فقه تربیت و استخراج راهبردهای مدیریت فقدان آن انجام شد. تحقیق حاضر درصدد پاسخ به این پرسش اساسی بوده که آیا شریعت اسلام، فقدان مقبولیت مربی را به عنوان یک واقعیت مؤثر در تعیین تکلیف عملی او به رسمیت میشناسد و برای آن راهکارهای شرعی پیشبینی کرده است یا خیر. پژوهش با روشی ترکیبی در دو فاز کیفی (تحلیل محتوای اسنادی آیات و روایات) و استنباطی (اجتهاد فقهی) به بررسی منابع اسلامی پرداخته است. یافتهها نشان داد که مقبولیت مربی در نگاه اسلامی، فراتر از یک توصیه اخلاقی، یک «متغیر حکمی- روششناختی» مؤثر بر تکلیف عملی مربی است. آیات قرآن (همچون آیه استضعاف حضرت هارون) و روایات معصومین(ع) (ازجمله روایت تقیه سندی امام باقر(ع) و روایت اصحاب شکاک) به صراحت، واقعیت «فقدان مقبولیت» را به رسمیت شناخته و براساس آن، تغییر در تکلیف مربی را تجویز کردهاند. از درون این متون، پنج راهبرد اصلی برای مدیریت فقدان مقبولیت استنباط شد: ۱. انعطاف در شیوه بیان و مرجعنمایی، ۲. تعدیل محتوا براساس ظرفیت متربی،<br />۳. واگذاری امر به واسطه مقبول، ۴. تقدم رابطهسازی بر محتواپردازی، ۵. مدارا و پرهیز از رویارویی تخریبکننده. این راهبردها در قالب یک منطق مصلحتشناسانه و پویا ارائه میگردد که هدف آن حفظ امکان هدایت در بلندمدت است. نتیجه نهایی آنکه، «مقبولیت» در فقه تربیت به عنوان یک اصل روششناختی، مبنای مشروعیتبخشی به انعطاف در روشهای تربیتی، در مواجهه با چالش فقدان پذیرش است.https://tarbiatmaaref.cfu.ac.ir/article_4714_7e7d2b85a497b8a50b97bc7d5a674428.pdfدانشگاه فرهنگیانپژوهش در آموزش معارف و تربیت اسلامی2783-22527220260622Designing a Three-Level Model for Teaching the Critique of Spiritual Movements Based on Islamic Education
(A Case Study of the Zen Buddhism School)طراحی الگوی سهسطحی آموزش نقد جنبشهای معنوی بر پایه تربیت اسلامی (مطالعه موردی مکتب ذِن بودیسم)7196455510.48310/riet.2025.20945.1537FAیاسربخشیانگروه آموزش الهیات، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایرانمحمد حسینزارعی رضائیگروه آموزش الهیات، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.احمدامدادیگروه آموزش الهیات، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.0000-0002-4110-4821Journal Article20250922The purpose of the present study is to answer the question of what structure and components the three-level model for teaching the critique of emergent spiritual movements based on Islamic education possesses, and how it can be applied in critiquing the intellectual-educational system of Zen Buddhism. In order to achieve this goal, the present research, employing a descriptive-analytical method and a comparative approach, through the exploration of authentic Islamic texts and credible Zen sources, proceeded to design a structured model at three levels: assessing philosophical-theological foundations, analyzing educational-practical methods, and evaluating individual and social consequences. The research findings indicated that the Zen school, despite its superficial attractions, suffers from a panentheistic ontology and an anti-rational epistemology at the level of foundations; at the level of methods, it relies on techniques lacking rational and moral backing; and <br />at the level of consequences, it leads to extreme individualism and the neglect of social responsibilities. In contrast, Islamic education, by presenting a monotheistic (Tawḥīdī), nature-centric (Fiṭrah-oriented), and rational system, offers a comprehensive framework for the critique of these movements. The innovation of this research lies in presenting a systematic and generalizable model for teaching the critique of contemporary spiritual currents, which can be utilized by educational and cultural institutions in an intelligent confrontation with the spiritual challenges of the present era.هدف پژوهش حاضر پاسخ به این سوال است که الگوی سهسطحی آموزش نقد جنبشهای معنوی نوپدید بر پایه تربیت اسلامی از چه ساختار و مؤلفههایی برخوردار است و چگونه میتوان آن را در نقد منظومه فکری- تربیتی ذن بودیسم به کار بست؟ به منظور دستیابی به این هدف، پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی و رویکردی تطبیقی، از طریق واکاوی متون اصیل اسلامی و منابع معتبر ذن، به طراحی الگویی ساختاریافته در سه سطح سنجش مبانی فلسفی- الهیاتی، تحلیل روشهای تربیتی- عملی و ارزیابی پیامدهای فردی و اجتماعی پرداخت. یافتههای تحقیق نشان داد که مکتب ذن با وجود جذابیتهای ظاهری، در سطح مبانی از هستیشناسی پانانتیستی و معرفتشناسی عقلستیز رنج میبرد؛ در سطح روشها به تکنیکهایی بدون پشتوانه عقلانی و اخلاقی متکی است، و در سطح پیامدها به فردگرایی افراطی و غفلت از مسئولیتهای اجتماعی میانجامد. در مقابل، تربیت اسلامی با ارائه منظومهای توحیدی، فطرتمحور و عقلانی، چارچوبی جامع برای نقد این جنبشها عرضه میکند. نوآوری این تحقیق در ارائه الگویی نظاممند و قابل تعمیم برای آموزش نقد جریانهای معنوی معاصر است که میتواند توسط نهادهای آموزشی و فرهنگی در مواجهه هوشمندانه با چالشهای معنوی عصر حاضر بهکار گرفته شود.https://tarbiatmaaref.cfu.ac.ir/article_4555_79e07c6e2a38c2839511ed458298fb87.pdfدانشگاه فرهنگیانپژوهش در آموزش معارف و تربیت اسلامی2783-22527220260622A Psycho-Educational Analysis of Child Development Components in the Palestinian Short Story Based on Piaget's and Erikson's Theories (A Case Study of
"The Alphabet Village" Story)تحلیل روانشناختی- تربیتی مؤلفههای رشد کودک در داستان کوتاه فلسطین براساس نظریههای پیاژه و اریکسون (مطالعه موردی داستان دهکده حروف الفبا)97112467210.48310/riet.2026.21097.1552FAعزتملا ابراهیمیاستاد، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه تهران، تهران، ایرانمبیناکبیریکارشناسی ارشد، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه تهران، تهران، ایرانJournal Article20251004The present study was conducted with the aim of a psycho-educational analysis of the cognitive, emotional, and social development components in the story "The Alphabet Village" by Mahmoud Shuqair, the famous Palestinian author. By personifying the letters of the alphabet, this story has a prominent impact on child education. The research method is descriptive-analytical, and the data collection tool is library study. The data were analyzed using the qualitative content analysis technique, relying on Piaget's theoretical framework <br />in the domain of educational-cognitive development and Erikson's theory in the domain <br />of psycho-social development. The research findings indicate that the author, through the intelligent utilization of imaginative elements and interactive situations, has been able to indirectly provide a suitable ground for spiritual education, the reinforcement of problem-solving skills, the cultivation of empathy, and the understanding of social responsibility in children. This story possesses a high capacity for integrating the domains of literature and developmental psychology and can be used as a model for producing educational content in the field of children.پژوهش حاضر با هدف تحلیل روانشناختی- تربیتی مؤلفههای رشد شناختی، عاطفی و اجتماعی در داستان «دهکده حروف الفبا» اثر محمود شقیر، نویسنده مشهور فلسطینی، انجام شده است. این داستان با شخصیتبخشی به حروف الفبا، اثر شاخصی در تربیت کودک دارد. روش پژوهش، توصیفی- تحلیلی بوده و ابزار گردآوری دادهها، مطالعه کتابخانهای است. دادهها با استفاده از تکنیک تحلیل محتوای کیفی و با تکیه بر چارچوب نظری پیاژه در حیطه رشد تربیتی- شناختی و نظریه اریکسون در حیطه رشد روانی- اجتماعی تحلیل شدهاند. یافتههای تحقیق نشان میدهد که نویسنده با بهرهگیری هوشمندانه از عناصر خیال و موقعیتهای تعاملی، توانسته به شیوهای غیرمستقیم، زمینهای مناسب برای تربیت روحی، تقویت مهارتهای حل مسئله، پرورش همدلی و درک مسئولیتپذیری اجتماعی در کودکان فراهم آورد. این داستان از ظرفیت بالایی برای تلفیق حیطه ادبیات و روانشناسی رشد برخوردار است و میتواند به عنوان الگویی برای تولید محتوای آموزشی در حوزه کودکان مورد استفاده قرار گیرد.https://tarbiatmaaref.cfu.ac.ir/article_4672_dd00344cdc9bc1e4f111146905588c71.pdfدانشگاه فرهنگیانپژوهش در آموزش معارف و تربیت اسلامی2783-22527220260622An Educational and Semantic Analysis of
the Istikhārah Attributed to Imām Zaynal-ʿĀbidīn (ʿA) and Its Function in the Informal Education of Islamic Studies Among the Shiites of Indiaتحلیل تربیتی و معنایی استخاره منسوب به امام زینالعابدین(ع) و کارکرد آن در آموزش غیررسمی معارف اسلامی در میان شیعیان هند113135438610.48310/riet.2025.19901.1466FAابوالفضلمرادی (رَستا).گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایرانJournal Article20250629One of the newly recognized customs and traditions among the Shiites of India is the use of the Istikhārah (seeking goodness from God) attributed to Imām Zaynal-ʿĀbidīn (Peace be upon him), which differs from common Istikhārah methods. This Istikhārah consists of 111 independent propositions, each of which expresses moral, faith-based, and practical recommendations with the aim of guiding the individual in decision-making. The present study, with the aim of introducing this innovative and creative tradition and the educational, semantic, and psychological analysis of this text, has utilized descriptive library methods and statistical analysis. The research results indicate that the propositions are classified into ten semantic categories, where the highest frequency is allocated to the subjects of reliance (Tawakkul) and trust in God (25%), patience and perseverance (18%), and the prohibition of haste and the invitation to reflection (15%), and these subjects play a pivotal role in the semantic structure of the text. Also, these propositions convey specific functional messages that are categorized into five types: "action", "abandonment of action", "delay in action", "conditional action", and "swift action". Approximately 68% of the propositions encourage individuals to some form of action, which indicates the active and dynamic orientation of this text. A bibliographic examination also shows that 36% of the propositions are documented by verses of the Qurʾān, 27% are derived from Hadith themes, and the other 36% include moral and mystical recommendations with inspirational content. This epistemological combination demonstrates the deep connection of the Istikhārah with Shiite traditions and its educational dimensions. Ultimately, the structural analysis of this Istikhārah indicates that the text comprehensively serves as a suitable model for internal upbringing, moral development, psychological tranquility, religious decision-making, and the education of Islamic studies to the audiences.یکی از آداب و رسوم نوشناخته در میان شیعیان هند، استفاده از استخارۀ منسوب به امام زینالعابدین(ع) است که با روشهای رایج استخاره تفاوت دارد. این استخاره شامل ۱۱۱ گزاره مستقل است که هر کدام با هدف هدایت فرد در تصمیمگیری، توصیههای اخلاقی، ایمانی و عملی را بیان میکند. پژوهش حاضر با هدف معرفی این سنّت نوآورانه و خلاقانه و تحلیل تربیتی، معنایی و روانشناختی این متن، از روشهای توصیفی کتابخانهای و تحلیل آماری استفاده کرده است. نتایج پژوهش نشان میدهد که گزارهها در ده دسته معنایی طبقهبندی میشوند که بیشترین بسامد به موضوعات توکل و اعتماد به خدا (۲۵ درصد)، صبر و پایداری (۱۸ درصد) و نهی از عجله و دعوت به تأمل (۱۵ درصد) اختصاص دارد که این موضوعات نقش محوری در ساختار معنایی متن دارند. همچنین، این گزارهها پیامهای عملکردی مشخصی را منتقل میکنند که در پنج نوع «اقدام»، «ترک اقدام»، «تأخیر در اقدام»، «اقدام مشروط» و «اقدام سریع» تقسیمبندی شدهاند. حدود ۶۸ درصد از گزارهها افراد را به نوعی اقدام به تشویق میکنند که نشانگر جهتگیری فعال و پویای این متن است. بررسی مأخذشناسی نیز نشان میدهد که ۳۶ درصد از گزارهها مستند به آیات قرآن، ۲۷ درصد برگرفته از مضامین حدیثی و ۳۶ درصد دیگر شامل توصیههای اخلاقی و عرفانی با محتوای الهامی است. این ترکیب معرفتی، پیوند عمیق استخاره را با سنّتهای شیعی و ابعاد تربیتی آن نشان میدهد. در نهایت، تحلیل ساختاری این استخاره بیانگر آن است که متن به شکلی جامع به عنوان الگویی مناسب برای تربیت درونی، رشد اخلاقی، آرامش روانی و تصمیمسازی دینی و آموزش معارف اسلامی به مخاطبان میباشد.https://tarbiatmaaref.cfu.ac.ir/article_4386_40e8da1ccaf8955a4ab1ce5960463d87.pdf