دانشگاه فرهنگیان پژوهش در آموزش معارف و تربیت اسلامی 2783-2252 6 1 2025 03 21 A Critical Examination of the Concept of Childhood in the Aristotelian Tradition with Emphasis on the Islamic Perspective بررسی انتقادی انگاره کودکی در سنّت ارسطویی با تأکید بر نگاه اسلامی 7 22 3991 10.48310/riet.2025.18276.1352 FA محمدهادی مروجی طبسی دانشجوی دکتری، فلسفه تعلیم و تربیت، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی؛ عضو انجمن علمی تعلیم و تربیت اسلامی حوزه علمیه، قم، ایران علی لطیفی استادیار، گروه علوم تربیتی، پژوهشکده علوم رفتاری، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران. Journal Article 2025 02 02 This study aims to critically examine the concept of childhood in Aristotle’s philosophy through a descriptive-analytical method, relying on Aristotle’s works and those of his commentators to outline the notion of childhood within his philosophical tradition. Findings reveal that, in Aristotle’s view, a child is a developing human who possesses all adult actualities potentially. Though children have limited capacities compared to adults, and parents/educators must consider these limitations, this does not justify disregarding or devaluing them. Key critiques of the “potential adult” concept include: Instrumental and inauthentic views of childhood; Determinism arising from essentialist realism; Devaluation and neglect of children; Individualistic views of children; Failure to explain children’s unique actualities and capacities; Neglect of children with special needs; Silence on the Islamic doctrine of fitrah (innate disposition) and denying children access to happiness. Analysis of Aristotle’s works shows that most critiques are invalid due to incompatibility with his foundational principles. Contrary to popularized interpretations in some sources, the Aristotelian concept of childhood should be understood as a “potential adult” rather than a “small adult”. این نوشتار با هدف بررسی انگاره کودکی در اندیشه ارسطو، با روش توصیفی-تحلیلی کوشیده است با تکیه بر مجموعه آثار ارسطو و شارحان وی، توصیفی از مفهوم کودکی براساس سنّت فلسفی این اندیشمند ارائه کند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد کودک در اندیشه ارسطو، انسان در حال رشد است که همه فعلیت‌های دوران بزرگسالی را به صورت بالقوه داراست. او هرچند نسبت به بزرگسالان، توانایی‌های محدودتری دارد و والدین و مربیان باید این محدودیت‌ها را ملاحظه کنند، اما این به معنای نادیده‌ گرفتن و بی‌ارزش دانستن او نیست. برخی از مهم‌ترین نقدهای مطرح شده نسبت به انگاره بزرگسال بالقوه عبارتند از: نگاه ابزاری و غیراصالی به کودکی؛ جبرگرایی ناشی از رئالیسم ذات‌گرایانه؛ نادیده گرفتن و ارزشمند ندانستن کودک؛ نگاه فردگرایانه به کودک؛ ناتوانی از تبیین فعلیت‌ها و توانایی‌های خاص کودکان؛ بی‌توجهی به کودکان دارای نیازهای ویژه؛ سکوت نسبت به آموزه اسلامی فطرت و محروم دانستن کودکان از نیل به سعادت. بررسی آثار ارسطو نشان می‌دهد که بیشتر نقدهای مطرح شده به دلیل ناسازگاری با مبانی وی وارد نیست. بنابراین برخلاف آنچه که در برخی منابع مشهور شده، باید انگاره کودک ارسطویی را «بزرگسال بالقوه» دانست نه «بزرگسال کوچک».

https://tarbiatmaaref.cfu.ac.ir/article_3991_5f525f538dc7cf971c9a13d76324de11.pdf

دانشگاه فرهنگیان پژوهش در آموزش معارف و تربیت اسلامی 2783-2252 6 1 2025 03 21 Professional Development of Student-Teachers in Theology Education through the Internship Curriculum with a Focus on Skills for Responding to Religious Doubts توسعه حرفه‌ای دانشجومعلمان آموزش الهیات از طریق برنامه درسی کارورزی با تمرکز بر مهارت‌های پاسخگویی به شبهات دینی 23 46 3935 10.48310/riet.2025.17643.1303 FA علیّه رضاداد گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران بی بی زینب حسینی گروه آموزش الهیات، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران ابوالفضل علیشاهی قلعه‌جوقی گروه آموزش الهیات، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران Journal Article 2024 11 23 The objective of this research is to plan for the professional development of student-teachers in the field of Theology Education by familiarizing them with principles for addressing students’ religious doubts, aiming to enhance teachers’ abilities in responding to the religious questions and concerns of the younger generation. The research method is descriptive-analytical and was conducted across three main axes: Environmental Conditions: Emphasizing environmental safety, communication skills, and the use of reliable resources. Audience Characteristics: Recognizing and understanding the traits of the new generation and their related issues. Application of Reflective Thinking Content in the Internship Course: Employing critical, reflective, and creative thinking methods to enhance student-teachers’ capabilities. The findings indicate that professional development of student-teachers can be improved by focusing on these three axes. Utilizing diverse thinking techniques to address religious doubts enhances teachers’ competencies and prepares them to effectively confront religious challenges. Professional development must be approached practically and applicably, with the internship course serving as an opportunity for innovation in teaching methods and responses to religious doubts. Additionally, creative techniques such as the SCAMPER technique can significantly assist student-teachers in resolving religious issues and doubts, empowering them to fulfill their roles in religious education. هدف این پژوهش، برنامه‌ریزی برای توسعه حرفه‌ای دانشجومعلمان رشته آموزش الهیات از طریق آشنایی با اصول پاسخگویی به شبهات دینی دانش‌آموزان است و به دنبال ارتقای توانایی‌های معلمان در پاسخ به سوالات و دغدغه‌های دینی نسل جوان می‌باشد. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی بوده و در سه محور اصلی انجام شده است: شرایط محیطی: توجه به امنیت محیط، مهارت‌های ارتباطی و استفاده از منابع معتبر؛ توجه به ویژگی‌های مخاطب: شناخت و درک ویژگی‌های نسل جدید و مسائل مرتبط با آن‌ها؛ و استفاده از محتوای روش تفکر در درس کارورزی: به‌کارگیری روش‌های تفکر انتقادی، تأملی و خلاق به‌منظور ارتقای توانایی‌های دانشجومعلمان. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که توسعه حرفه‌ای دانشجومعلمان با تمرکز بر این سه محور می‌تواند بهبود یابد. استفاده از تکنیک‌های مختلف تفکر در پاسخ‌گویی به شبهات دینی، قابلیت‌های معلمان را افزایش می‌دهد و آن‌ها را برای مواجهه مؤثر با چالش‌های دینی آماده‌تر می‌سازد. توسعه حرفه‌ای باید به صورت عملی و کاربردی در نظر گرفته شود و درس کارورزی به عنوان یک فرصت برای نوآوری در روش‌های تدریس و پاسخگویی به شبهات به شمار می‌آید. همچنین، به‌کارگیری تکنیک‌های خلاقانه مانند تکنیک اسکمپر می‌تواند به دانشجومعلمان در حل مسائل و شبهات دینی کمک شایانی کند و آن‌ها را برای ایفای نقش خود در زمینه آموزش دینی توانمندتر سازد.

https://tarbiatmaaref.cfu.ac.ir/article_3935_0d63f7be157799f73ccd928600414e37.pdf

دانشگاه فرهنگیان پژوهش در آموزش معارف و تربیت اسلامی 2783-2252 6 1 2025 03 21 A Paradigmatic Model for the Expansion of Riḍawī Literature for Children and Adolescents in Textbooks and Schools الگوی گسترش ادبیات رضوی کودک و نوجوان در کتب درسی و مدارس 47 68 4121 10.48310/riet.2025.18178.1337 FA طیبه زارعی گروه معارف، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران Journal Article 2025 01 21 Riḍawī literature for children and adolescents, as a branch of literary studies, plays a pivotal role in the education and socialization of the youth. However, it appears to be underrepresented in textbooks and school curricula. Understanding the conditions, causes, and influencing factors for its expansion can facilitate the attainment of various educational dimensions and the ideal of perfection in this process. Accordingly, the present study aims to propose a paradigmatic model for the proliferation of Riḍawī literature for children and adolescents within textbooks and educational institutions. The research adopts a qualitative methodology grounded in the grounded theory approach. Data were collected through theoretical and purposive sampling via in-depth semi-structured interviews with university professors and teachers in Kermanshah Province. The data were then conceptualized and analyzed through three coding processes: open, axial, and selective coding. The research findings encompass 285 initial concepts, 104 sub-themes, and 17 main themes, culminating in the core category of "expansion of Riḍawī literature for children and adolescents in textbooks and schools." The resulting paradigmatic model delineates the necessary conditions, causes, factors, and imperatives. To achieve the desired outcomes, it is imperative to accord greater attention to the influencing components by adopting appropriate measures and strategies to enhance this process. ادبیات رضوی کودک و نوجوان به عنوان یکی از شاخه‌‌های ادبیات، نقش مهمی در تربیت و جامعه‌‌پذیری کودکان دارد که به نظر می‌‌رسد در کتب درسی و مدارس کمتر به آن پرداخته شده است و لذا آگاهی از شرایط، علل و عوامل اثرگذار گسترش آن، یاری‌گر رسیدن به ساحت‌های مختلف تربیتی و کمال مطلوب در فرآیند مذکور باشد. در این راستا، هدف پژوهش حاضر ارائه الگوی پارادایمی گسترش ادبیات رضوی کودک و نوجوان در کتب درسی و مدارس است. روش پژوهش کیفی و مبتنی بر نظریه داده‌‌بنیاد است. اطلاعات مورد نیاز از طریق نمونه‌گیری نظری و هدفمند با مصاحبه‌‌های عمیق نیمه‌ساخت‌‌یافته با استادان دانشگاه و معلمان استان کرمانشاه گردآوری و طی سه فرآیند کدگذاری باز، محوری و گزینشی، مفهوم‌‌پردازی و تجزیه و تحلیل شده است. یافته‌‌های پژوهش شامل 285 مفهوم اولیه، 104 مضمون فرعی و 17 مضمون اصلی است که مقوله‌ هسته، «گسترش ادبیات رضوی کودک و نوجوان در کتب درسی و مدارس» برساخت گردید و الگوی پارادایمی بدست آمده، شرایط و علل، عوامل و ضرورت‌‌های لازم را بازنمایی کرده و برای رسیدن به نتایج مطلوب لازم است توجه بیشتری به مؤلفه‌‌های اثرگذار با اتخاذ تدابیر و استراتژی‌‌های لازم جهت بهبود این فرآیند صورت پذیرد.

https://tarbiatmaaref.cfu.ac.ir/article_4121_71d79b3c42f173090a4d045fb35a556d.pdf

دانشگاه فرهنگیان پژوهش در آموزش معارف و تربیت اسلامی 2783-2252 6 1 2025 03 21 Revisiting Lived Experiences of Second-Grade Elementary Teachers on Obstacles to Teaching the Hadiyeh-ha-ye Aseman Textbook بازخوانی تجارب زیسته معلمان پایه دوم دوره ابتدایی از موانع تدریس هدیه‌‌های آسمان 69 86 3996 10.48310/riet.2025.18395.1360 FA سید حشمت الله مرتضوی زاده گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران Journal Article 2025 02 09 Religious education plays a fundamental role in nurturing innate dispositions (fitrah) and fostering religious growth. This study investigates the lived experiences of elementary teachers regarding obstacles in teaching the second-grade Hadiyeh-ha-ye Aseman (Heavenly Gifts) textbook. Using a qualitative approach and descriptive phenomenology, the research focused on elementary teachers in Qom City during the 1403-1404 academic year. A criterion-based purposive sampling method selected 21 teachers, with semi-structured interviews conducted until data saturation (redundancy observed by the 19th interview, but two additional interviews were completed for validation). Inclusion criteria included at least three years of teaching experience in second grade and current teaching at this level. Data analysis followed Strabert and Carpenter’s (2003) method. Peer review and member-checking enhanced validity, while detailed note-taking and meticulous data review ensured reliability. Major obstacles were categorized into four themes: Teacher-related obstacles; Student-related obstacles; Parent-related obstacles; Textbook content-related obstacles, further divided into 21 sub-themes. Recommendations include restructuring the textbook’s chapters, making content more practical, employing active teaching methods, reducing teacher-centeredness, and increasing student participation in learning. تعلیم‌وتربیت دینی نقش اساسی در شکوفایی فطرت و رشد تربیت دینی انسان دارد. هدف پژوهش حاضر بررسی تجارب زیسته معلمان دوره ابتدایی از موانع تدریس کتاب هدیه‌های آسمان پایه دوم ابتدایی بود. این تحقیق با رویکرد کیفی و با روش پدیدارشناسی توصیفی انجام شد. جامعه پژوهش شامل معلمان ابتدایی شهر قم بود که در سال تحصیلی 1403-1404 به تدریس مشغول بودند. از روش نمونه‌گیری هدفمند ملاکی برای انتخاب 21 معلم استفاده شد و مصاحبه‌های نیمه‌ساختار‌یافته با آنها صورت گرفت. فرایند مصاحبه‌ها تا رسیدن به اشباع داده‌ها ادامه یافت و در مصاحبه نوزدهم تکرار داده‌ها مشاهده گردید، اما برای اطمینان بیشتر دو مصاحبه دیگر نیز انجام شد. معیارهای ورود به پژوهش شامل حداقل سه سال سابقه تدریس در پایه دوم ابتدایی و تدریس در این پایه در سال جاری بود. تحلیل داده‌ها با استفاده از روش استرابرت و کارپنتر (2003) صورت گرفت. برای افزایش روایی پژوهش، از بازخورد همتایان و بازبینی یافته‌ها توسط اعضاء استفاده شد. همچنین، برای ارزیابی پایایی تحقیق، از یادداشت‌برداری دقیق و مفصّل، بررسی دقیق داده‌ها هنگام پیاده کردن استفاده شد. موانع عمده در چهار مقوله اصلی شامل موانع مرتبط با معلمان، موانع مرتبط با دانش‌آموزان، موانع مرتبط با اولیای دانش‌آموزان و موانع مرتبط با محتوای کتاب درسی شناسایی شدند که این مضمون‌‌ها به 21 زیرمضمون تقسیم گردیدند. از پیشنهادهای این پژوهش می‌‌توان به فصل‌بندی کتاب، کاربردی‌تر کردن مطالب، استفاده از روش‌های فعال تدریس، کاهش نقش معلم و افزایش مشارکت فعال دانش‌آموزان در فرایند یادگیری اشاره کرد.

https://tarbiatmaaref.cfu.ac.ir/article_3996_d534eedcaf84ca763240f2e87f584a3a.pdf

دانشگاه فرهنگیان پژوهش در آموزش معارف و تربیت اسلامی 2783-2252 6 1 2025 03 21 Challenges and Limitations of Rational Education from Farabi’s Perspective چالش‌ها و محدودیت‌های تربیت عقلانی از منظر فارابی 87 104 4167 10.48310/riet.2025.18836.1395 FA مریم نصراصفهانی دانشجوی دکتری، فلسفه تعلیم و تربیت، گروه علوم تربیتی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. 0000-0000-0000-0001 رضا علی نوروزی دانشیار، گروه علوم تربیتی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران Journal Article 2025 03 19 Object: The present study examines the obstacles to rational education based on Farabi’s thought and analyzes its role in shaping a reason-oriented society. The main question: What factors hinder the flourishing of the faculty of reason, and how can they be overcome? Research Method: This research employs the descriptive phenomenological method using Colaizzi's approach and explores Farabi’s primary works, particularly The Opinions of the People of the Virtuous City and Political Regime, to gain a deep understanding of the barriers to rational education. Findings: The findings indicate that nine key factors, including ignorance, fanaticism and blind imitation, weakness of will, dominance of appetitive and irascible faculties over the soul, an unhealthy public culture, superstitions, lack of rational role models, linguistic errors, irrational structures, and tyranny and lack of meritocracy, are the main obstacles to rational education. Accordingly, educational system reform to strengthen critical thinking, promoting a culture based on rationality, and enhancing meritocracy in governance are among the proposed solutions to address these obstacles. This study underscores the necessity of revisiting Farabi’s ideas to address contemporary crises and enhance rational thinking in modern societies. هدف پژوهش: پژوهش حاضر، موانع تربیت عقلانی را براساس اندیشه فارابی بررسی کرده و نقش آن را در شکل‌گیری جامعه‌ای خردمحور تحلیل می‌کند. مساله اصلی پژوهش: پرسش اصلی این است که چه عواملی مانع شکوفایی قوه عقل می‌شوند. روش شناسی پژوهش: این بررسی با روش پدیدارشناسی توصیفی به شیوه کلایزی، انجام شده است و برای رسیدن به درک عمیقی از موانع تربیت عقلانی، منابع اصلی فارابی را، به‌ویژه "آراء اهل المدینه الفاضله" و "السیاسه المدنیه"، بررسی کرده است. یافته‌های پژوهش: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که 9 مورد از جمله جهل، تعصب و تقلید کورکورانه، ضعف اراده، غلبه قوای شهوانی و غضبی بر نفس، فرهنگ عمومی ناسالم، خرافات، فقدان الگوهای عقلانی، خطاهای زبانی، ساختارهای غیرعقلانی و استبداد و غیرشایسته‌سالاری، موانع اصلی تربیت عقلانی محسوب می‌شوند. بر این اساس، اصلاح نظام آموزشی برای تقویت تفکر انتقادی، ترویج فرهنگ مبتنی بر خردورزی و ارتقای شایسته‌سالاری در نظام حکومتی، از جمله راهکارهای پیشنهادی برای رفع این موانع است. این پژوهش بر ضرورت بازخوانی اندیشه‌های فارابی برای حل بحران‌های معاصر و ارتقای تفکر عقلانی در جوامع امروز تأکید دارد.

https://tarbiatmaaref.cfu.ac.ir/article_4167_a3655d09eb7d8ccbc66abc0d2aed65bf.pdf

دانشگاه فرهنگیان پژوهش در آموزش معارف و تربیت اسلامی 2783-2252 6 1 2025 03 21 Analysis and Explanation of the Teaching Characteristics of Professor Motahhari as a Model Teacher Aligned with the Fundamental Reform Document of Education تحلیل و تبیین شاخصه‌های معلمی استاد مطهری به‌عنوان الگوی معلم تراز سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش 105 124 4020 10.48310/riet.2025.17399.1297 FA عصمت همتی گروه آموزش الهیات،دانشگاه فرهنگیان،صندوق پستی ۸۸۹_۱۴۶۶۵ تهران ،ایران. Journal Article 2024 10 17 Professor Morteza Motahhari is one of the most influential cultural figures of the contemporary era. Exploring the dimensions of his teaching persona, research methodology, and conduct can outline aspects of an ideal teacher model for the Islamic education system. This descriptive-analytical study draws on memoirs from his family, students, and colleagues, as well as his written works. The Islamic educational system and the Fundamental Reform Document emphasize the cultivation of guiding and impactful teachers with holistic personal development. Achieving this goal requires focused attention on teachers’ spiritual and professional growth, necessitating practical role models. Professor Motahhari’s personality and works demonstrate his suitability as a model. By analyzing various dimensions of his character, salient points for teacher training can be practically applied. His ethical traits—such as sincerity, adherence to religious principles, discipline, patience, kindness, and open-mindedness—combined with profound knowledge, audience-tailored content delivery, and engaging teaching techniques define his educational ethos. In research, his success stemmed from depth, coherence, intellectual freedom, principled directionality, and problem-centricity, which underpin the enduring relevance of his works. استاد مرتضی مطهری یکی از مهم‌ترین شخصت‌های تأثیرگذار فرهنگی دوران معاصر است. کنکاش در ابعاد شخصیت و منش تدریس و تحقیق این استاد محقق می‌تواند ابعادی از الگوی معلم تراز نظام تعلیم و تربیت اسلامی را ترسیم کند. در این راستا، پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی، و با تکیه‌بر یادنامه‌هایی که مجموعه‌ای از خاطرات خانواده، شاگردان و دوستان استاد است و با مراجعه به برخی آثار قلمی ایشان انجام ‌شده است. مطلوب نظام تربیتی اسلام و سند تحول، تربیت معلم هدایت‌گر و تأثیرگذار در همه ابعاد شخصیتی است. رسیدن به چنین هدفی مستلزم توجه خاص به رشد معنوی و حرفه‌ای معلمین است. برنامه‌ریزی این مهم مستلزم ارائه و معرفی الگوهای عملی است. شخصیت و آثار استاد مطهری نشان می‌دهد که او الگویی مناسب است که به دلیل نزدیکی به زمان حال، می‌توان با تحلیل ابعاد مختلف شخصیت وی، نکات برجسته‌ای را برای تربیت معلمین مورد بهره‌برداری عملی قرارداد. ویژگی‌های اخلاقی استاد مطهری در اخلاص و تقید به شریعت، به همراه نظم، صبوری، مهربانی و سعه‌صدر در کنار علم عمیق، ارائه کاربردی مطالب مطابق با نیاز مخاطب و رعایت ظرافت‌های تدریس جذاب، مهم‌ترین نکات منش آموزشی استاد است و در حوزه پژوهش، پیوستگی و عمق تحقیقات به همراه حریت و آزادگی قلم و جهت‌داری و مسئله‌محوری، مهم‌ترین اصول توفیق و موفقیت پژوهشگری و رمز ماندگاری آثار استاد مطهری است.

https://tarbiatmaaref.cfu.ac.ir/article_4020_5efa57c545a569d38116b276be35c043.pdf