دانشگاه فرهنگیان پژوهش در آموزش معارف و تربیت اسلامی 2783-2252 7 2 2026 06 22 The Principle of the Educator's Acceptability in Educational Jurisprudence: An Analysis of Strategies for Managing the Lack of Acceptability اصل مقبولیت مربی در فقه تربیت: تحلیل راهبردهای مدیریت فقدان مقبولیت 51 70 4714 10.48310/riet.2026.21789.1606 FA احمد سعیدی سطح چهار حوزه، مدرسه علمیه معصومیه، قم، ایران جواد محمدی سطح چهار حوزه، مدرسه علمیه معصومیه، قم، ایران Journal Article 2025 12 09 The present study was conducted with the aim of elucidating the position of the principle of the "educator's acceptability" in educational jurisprudence (Fiqh al-Tarbiyah) and extracting strategies for managing its lack. This research sought to answer the fundamental question of whether the Islamic Sharīʿah recognizes the lack of the educator's acceptability as an effective reality in determining his practical obligation (Taklīf) and whether it has envisioned canonical (Sharʿī) solutions for it or not. The research has examined Islamic sources using a mixed method in two phases: qualitative (documentary content analysis of verses [Āyāt] and narrations [Riwāyāt]) and inferential (jurisprudential deduction [Ijtihād]). The findings indicated that from an Islamic perspective, the educator's acceptability is beyond a moral recommendation; it is a "ruling-methodological variable" affecting the practical obligation of the educator. The verses of the Qurʾān (such as the verse of the subjugation [Istidʿāf] of Prophet Aaron) and the narrations of the Infallibles (Peace be upon them) (including the narration of the chain-of-transmission dissimulation [Taqiyyah] of Imām al-Bāqir (Peace be upon him) and the narration of the skeptical companions) have explicitly recognized the reality of the "lack of acceptability" and, based on that, have prescribed a change in the educator's obligation. From within these texts, five main strategies for managing the lack of acceptability were inferred: 1. flexibility in the manner of expression and referencing, 2. moderation of the content based on the educand's (Mutarabi) capacity, 3. delegating the matter to an acceptable intermediary, 4. the precedence of relationship-building over content-processing, 5. tolerance (Mudārāh) and avoidance of destructive confrontation. These strategies are presented in the framework of a dynamic and expediency-recognizing (Maṣlaḥah) logic, the aim of which is to preserve the possibility of guidance (Hidāyah) in the long term. The ultimate conclusion is that "acceptability" in educational jurisprudence acts as a methodological principle and the basis for legitimizing flexibility in educational methods when confronting the challenge of a lack of acceptance. پژوهش حاضر با هدف تبیین جایگاه اصل «مقبولیت مربی» در فقه تربیت و استخراج راهبردهای مدیریت فقدان آن انجام شد. تحقیق حاضر درصدد پاسخ به این پرسش اساسی بوده که آیا شریعت اسلام، فقدان مقبولیت مربی را به عنوان یک واقعیت مؤثر در تعیین تکلیف عملی او به رسمیت می‌شناسد و برای آن راهکارهای شرعی پیش‌بینی کرده است یا خیر. پژوهش با روشی ترکیبی در دو فاز کیفی (تحلیل محتوای اسنادی آیات و روایات) و استنباطی (اجتهاد فقهی) به بررسی منابع اسلامی پرداخته است. یافته‌ها نشان داد که مقبولیت مربی در نگاه اسلامی، فراتر از یک توصیه اخلاقی، یک «متغیر حکمی- روش‌شناختی» مؤثر بر تکلیف عملی مربی است. آیات قرآن (همچون آیه استضعاف حضرت هارون) و روایات معصومین(ع) (ازجمله روایت تقیه سندی امام باقر(ع) و روایت اصحاب شکاک) به صراحت، واقعیت «فقدان مقبولیت» را به رسمیت شناخته و براساس آن، تغییر در تکلیف مربی را تجویز کرده‌اند. از درون این متون، پنج راهبرد اصلی برای مدیریت فقدان مقبولیت استنباط شد: ۱. انعطاف در شیوه بیان و مرجع‌نمایی، ۲. تعدیل محتوا براساس ظرفیت متربی،<br />۳. واگذاری امر به واسطه مقبول، ۴. تقدم رابطه‌سازی بر محتواپردازی، ۵. مدارا و پرهیز از رویارویی تخریب‌کننده. این راهبردها در قالب یک منطق مصلحت‌شناسانه و پویا ارائه می‌گردد که هدف آن حفظ امکان هدایت در بلندمدت است. نتیجه نهایی آنکه، «مقبولیت» در فقه تربیت به عنوان یک اصل روش‌شناختی، مبنای مشروعیت‌بخشی به انعطاف در روش‌های تربیتی، در مواجهه با چالش فقدان پذیرش است. https://tarbiatmaaref.cfu.ac.ir/article_4714_7e7d2b85a497b8a50b97bc7d5a674428.pdf