دانشگاه فرهنگیان پژوهش در آموزش معارف و تربیت اسلامی 2783-2252 7 2 2026 06 22 An Educational and Semantic Analysis of the Istikhārah Attributed to Imām Zaynal-ʿĀbidīn (ʿA) and Its Function in the Informal Education of Islamic Studies Among the Shiites of India تحلیل تربیتی و معنایی استخاره منسوب به امام زین‌العابدین(ع) و کارکرد آن در آموزش غیررسمی معارف اسلامی در میان شیعیان هند 113 135 4386 10.48310/riet.2025.19901.1466 FA ابوالفضل مرادی (رَستا). گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران Journal Article 2025 06 29 One of the newly recognized customs and traditions among the Shiites of India is the use of the Istikhārah (seeking goodness from God) attributed to Imām Zaynal-ʿĀbidīn (Peace be upon him), which differs from common Istikhārah methods. This Istikhārah consists of 111 independent propositions, each of which expresses moral, faith-based, and practical recommendations with the aim of guiding the individual in decision-making. The present study, with the aim of introducing this innovative and creative tradition and the educational, semantic, and psychological analysis of this text, has utilized descriptive library methods and statistical analysis. The research results indicate that the propositions are classified into ten semantic categories, where the highest frequency is allocated to the subjects of reliance (Tawakkul) and trust in God (25%), patience and perseverance (18%), and the prohibition of haste and the invitation to reflection (15%), and these subjects play a pivotal role in the semantic structure of the text. Also, these propositions convey specific functional messages that are categorized into five types: "action", "abandonment of action", "delay in action", "conditional action", and "swift action". Approximately 68% of the propositions encourage individuals to some form of action, which indicates the active and dynamic orientation of this text. A bibliographic examination also shows that 36% of the propositions are documented by verses of the Qurʾān, 27% are derived from Hadith themes, and the other 36% include moral and mystical recommendations with inspirational content. This epistemological combination demonstrates the deep connection of the Istikhārah with Shiite traditions and its educational dimensions. Ultimately, the structural analysis of this Istikhārah indicates that the text comprehensively serves as a suitable model for internal upbringing, moral development, psychological tranquility, religious decision-making, and the education of Islamic studies to the audiences. یکی از آداب و رسوم نوشناخته در میان شیعیان هند، استفاده از استخارۀ منسوب به امام زین‌العابدین(ع) است که با روش‌های رایج استخاره تفاوت دارد. این استخاره شامل ۱۱۱ گزاره مستقل است که هر کدام با هدف هدایت فرد در تصمیم‌گیری، توصیه‌های اخلاقی، ایمانی و عملی را بیان می‌کند. پژوهش حاضر با هدف معرفی این سنّت نوآورانه و خلاقانه و تحلیل تربیتی، معنایی و روان‌شناختی این متن، از روش‌های توصیفی کتابخانه‌ای و تحلیل آماری استفاده کرده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که گزاره‌ها در ده دسته معنایی طبقه‌بندی می‌شوند که بیشترین بسامد به موضوعات توکل و اعتماد به خدا (۲۵ درصد)، صبر و پایداری (۱۸ درصد) و نهی از عجله و دعوت به تأمل (۱۵ درصد) اختصاص دارد که این موضوعات نقش محوری در ساختار معنایی متن دارند. همچنین، این گزاره‌ها پیام‌های عملکردی مشخصی را منتقل می‌کنند که در پنج نوع «اقدام»، «ترک اقدام»، «تأخیر در اقدام»، «اقدام مشروط» و «اقدام سریع» تقسیم‌بندی شده‌اند. حدود ۶۸ درصد از گزاره‌ها افراد را به نوعی اقدام به تشویق می‌کنند که نشانگر جهت‌گیری فعال و پویای این متن است. بررسی مأخذشناسی نیز نشان می‌دهد که ۳۶ درصد از گزاره‌ها مستند به آیات قرآن، ۲۷ درصد برگرفته از مضامین حدیثی و ۳۶ درصد دیگر شامل توصیه‌های اخلاقی و عرفانی با محتوای الهامی است. این ترکیب معرفتی، پیوند عمیق استخاره را با سنّت‌های شیعی و ابعاد تربیتی آن نشان می‌دهد. در نهایت، تحلیل ساختاری این استخاره بیانگر آن است که متن به شکلی جامع به عنوان الگویی مناسب برای تربیت درونی، رشد اخلاقی، آرامش روانی و تصمیم‌سازی دینی و آموزش معارف اسلامی به مخاطبان می‌‌باشد. https://tarbiatmaaref.cfu.ac.ir/article_4386_40e8da1ccaf8955a4ab1ce5960463d87.pdf